Księga Ozeasza 2:3 – znaczenie i zastosowanie

Niektórzy uznają pierwsze słowa tego rozdziału za zakończenie poprzedniego. Łączą je z obietnicami wielkich rzeczy, których Bóg miał dokonać dla swojego ludu. Gdy Chrystus stanie się jego głową, a jego życie skupi się wokół Niego, ludzie znów będą mogli z radością i wdzięcznością mówić do siebie: „Jesteście moim ludem” i „Dostąpiliście miłosierdzia”. Jak sugeruje przekład chaldejski, prorocy mieli przekazywać im te słowa jako pocieszającą wiadomość od Boga.

Duchowy Izrael Boga, złożony zarówno z Żydów, jak i pogan, powinien nazywać siebie nawzajem braćmi i siostrami. Powinien uznawać, że wszyscy należą do ludu Bożego i są przez Niego umiłowani. Dlatego wierzący powinni przyjmować się nawzajem i zachęcać do wdzięczności Bogu oraz do życia godnego wspólnego zbawienia.

Jednak kolejne wersety wydają się bardziej pasować do wezwania do skruchy i pokory. „Matka” z (Księgi Ozeasza 2:2) wydaje się tą samą postacią co „bracia i siostry” z (Księgi Ozeasza 2:1): chodzi o królestwo dziesięciu plemion, a więc o cały lud. W szczególnym sensie matka oznacza także przywódców, którzy niczym matka wychowywali pozostałych i troszczyli się o nich.

Kim są więc dzieci, które mają upominać swoją matkę? Być może chodzi o pobożnych ludzi pośród ludu, którzy występowali przeciw grzechom swoich czasów. Powinni odważnie ostrzegać przed kultem bożków i głębokim zepsuciem, które szerzyły się w narodzie. Ci, którzy nie oddawali pokłonu Baalowi, mogli zwracać się do tych, którzy to czynili, posługując się argumentami przedstawionymi w tym fragmencie.

Pojedynczy ludzie mogą, a nawet powinni, w swoim otoczeniu sprzeciwiać się publicznemu znieważaniu imienia Boga i Jego kultu. Dzieci mogą z pokorą i szacunkiem rozmawiać z rodzicami, gdy ci postępują źle. Powinny upominać matkę, tak jak Jonatan przekonywał Saula w sprawie Dawida.

Może też chodzić o tych, którzy cierpieli i dzielili trudny los narodu. Nie powinni skarżyć się na Boga ani obwiniać Go, jakby potraktował ich niesprawiedliwie i nie otoczył ojcowską opieką. Powinni raczej upominać matkę i wskazywać właściwego winowajcę, jak w (Księdze Izajasza 50:1). To jej grzechy doprowadziły do jej odrzucenia. Za swoje nieszczęście może winić samą siebie, a oni mogą obarczyć winą ją.

Widzimy teraz, jak mają ją upominać. Po pierwsze, powinni przypomnieć jej, jaka była kiedyś jej więź z Bogiem, jaką dobroć jej okazywał, jak wiele łask jej udzielił i jakie dalsze dobrodziejstwa dla niej zamierzał. Mają powiedzieć braciom i siostrom, że niegdyś byli „moim ludem” i „dostąpili miłosierdzia”, czyli należeli do Boga i korzystali z Jego miłosierdzia. Mogli nadal cieszyć się tym przywilejem, gdyby sami nie sprowadzili na siebie nieszczęścia, jak czytamy w (Księdze Ozeasza 2:1).

Nasza więź z Bogiem i zależność od Niego sprawiają, że bunt przeciw Niemu jest tym cięższym grzechem. Gdy ludzie odwracają się od Tego, do którego należą, ich grzech staje się poważniejszy.

Po drugie, w imieniu Boga mają oskarżyć matkę o złamanie przymierza małżeńskiego, które łączyło ją z Bogiem. Mają jej powiedzieć, że Bóg nie uważa jej już za swoją żonę, a siebie nie uważa już za jej męża. Powinni oznajmić jej, jak w (Księdze Ozeasza 2:2): „Nie jest już moją żoną, a Ja nie jestem już jej mężem”. Przez duchową niewierność utraciła cały honor i pociechę, jakie płynęły z tej więzi, i doprowadziła Boga do tego, że wręczył jej list rozwodowy.

Nic nie powinno mocniej skłaniać do pokuty niż świadomość, że grzech sprowokował Boga do odrzucenia nas. Gdy Bóg grozi, że nas od siebie odsunie, czas się opamiętać i poważnie zastanowić nad swoim postępowaniem. Grozi nam straszliwe niebezpieczeństwo, jeśli Bóg nie jest naszym mężem.

Powinni dobitnie postawić jej ten zarzut, jak w (Księdze Ozeasza 2:5): „Ich matka dopuściła się nierządu”. Przekład chaldejski interpretuje to jako pogoń ludu za fałszywymi prorokami. Bardziej prawdopodobne jest jednak, że chodzi o bożki, których kult wspierali fałszywi prorocy. Ta, która ich urodziła, postąpiła haniebnie, tworząc bożki i oddając im cześć. W (Księdze Ozeasza 9:10) bożek został nazwany hańbą, a kult bożków jest rzeczą haniebną.

To nie tylko zniewaga wyrządzona Bogu, lecz także hańba dla ludzi, którzy — jak mówi prorok — kłaniają się kawałkowi drewna. Słowa te mogą też oznaczać, że grzesznica stała się bezwstydna, zuchwała w grzechu i niezdolna do rumienienia się, jak w (Księdze Jeremiasza 6:15). Mogą również znaczyć, że okryła innych hańbą i że nawet własne dzieci wstydzą się z nią utożsamiać.

Po trzecie, należy zganić ją za straszną niewdzięczność wobec Boga, swojego dobroczyńcy. Zasługi za Jego dary przypisywała swoim bożkom, a potem używała tych darów jako powodu, by oddawać cześć wyłącznie im, jak czytamy w (Księdze Ozeasza 2:5). Było to naprawdę haniebne, gdy mówiła: „Pójdę za moimi kochankami, bo dają mi chleb i wodę”.

Zwróćmy najpierw uwagę na jej grzeszne postanowienie, by nadal uprawiać bałwochwalstwo, mimo wszystkiego, co Bóg mówił przez proroków i czego uczyły ją wydarzenia z jej życia, by odwieść ją od tego grzechu. Jej słowa znaczą: „Bez względu na to, co mówią, nadal będę chodzić za moimi kochankami”, czyli za tymi, których pokochała i z którymi nie potrafiła się rozstać.

Przekład chaldejski odnosi te słowa do obcych narodów, u których Izrael szukał pomocy i na których polegał, bo dostarczały mu potrzebnych rzeczy. Bardziej prawdopodobne jest jednak, że chodzi o czczone przez nią bożki, które nazwała kochankami, aby usprawiedliwić swoje przywiązanie do nich. Postępują haniebnie ci, którzy trwają w grzechu i otwarcie zapowiadają, że będą go dalej popełniać.

Widać tu, jak nierozumni są bałwochwalcy: nazywają kochankami tych, którzy w ogóle nie mają życia. Powinniśmy natomiast nazywać Boga naszym Umiłowanym, dobrze o Nim myśleć i cenić to, że do Niego należymy oraz że On nas kocha.

Po drugie, zwróćmy uwagę na błędne przekonanie, które kryło się za tym postanowieniem: „Pójdę za moimi kochankami, bo dają mi chleb i wodę, wełnę i len, oliwę i napój”. To rzeczy, które podtrzymują ciało, okrywają je i sprawiają mu przyjemność.

Dla ludzi o światowym usposobieniu dobra zmysłowe są najcenniejsze i najsilniej ich pociągają. Będą za nimi gonić, nie pytając, co przy tym tracą. Bóg Izraela dał im swoje prawa i nakazy, jak czytamy w (Księdze Powtórzonego Prawa 4:8) — cenniejsze niż złoto i słodsze niż miód, jak w (Księdze Psalmów 119:10). Obiecał im również swoją przychylność, która napełniłaby ich serca większą radością niż zboże, wino i oliwa, jak w (Księdze Psalmów 4:7). Nie znajdowali jednak upodobania w tych darach.

Zwrócili się ku temu, co — jak sądzili — dawało im oliwę i napój, i tam skierowali najgłębsze uczucia. Cóż za niski i opłakany stan duszy, pochylonej ku ziemi i pozbawionej wszystkiego, co niebiańskie.

Gdy ludzie gonią za zmysłowymi przyjemnościami i porzucają Boga, znieważają Go, bo to On daje im lepsze dary, a nawet te ziemskie rzeczy, których pożądają.

Bałwochwalcy uczynili z Ceres boginię zboża, a z Bachusa boga wina, po czym nierozumnie uwierzyli, że to od nich pochodzą zboże i wino. Zapomnieli w ten sposób o Panu, swoim Bogu, który najpierw dał im żyzną ziemię, a potem także siłę, by zdobywać z niej bogactwo. Wielu ludzi twardnieje w grzechu, gdy dobrze im się wiedzie. Kiedy mieli dostatek, służąc bożkom, sądzili, że to bożki im go zapewniły. To utwierdzało ich w fałszywym kulcie (Księga Jeremiasza 44:17–18).

Bóg poleca teraz Ozeaszowi wezwać Izraela do pokuty i odmiany postępowania. Jeśli będzie dalej trwał w duchowym cudzołóstwie, Bóg go odrzuci, dlatego Izrael musi porzucić niewierność (Księga Ozeasza 2:2). Należy mu pokazać, że przemiana jest jeszcze możliwa i że można wyrzec się nawet drogich sercu bożków. Powrót do Boga z pewnością przyniesie mu dobro. Naszym celem w postępowaniu z grzesznikami powinno być prowadzenie ich do pokuty, a nie wpędzanie w rozpacz.

Izrael musi odrzucić swój nierząd i cudzołóstwo. Powtórzenie słów i użycie liczby mnogiej pokazują, jak wiele form bałwochwalstwa przyjął. Wszystkie trzeba porzucić, zanim Bóg znów będzie mógł się z nim pojednać. Izrael ma odsunąć je od siebie jako rzeczy, na które nie może już patrzeć. Ma powiedzieć im: „Precz!” (Księga Izajasza 30:22). Ma usunąć je sprzed swojego oblicza i spomiędzy piersi. Nie powinien postępować jak nierządnica, która obnosi się ze złem i przez piękny wygląd oraz wystawność wciąga innych w grzech. Musi odrzucić wszystko, co do tego prowadzi.

Każda grzeszna droga, na której ktoś trwa, jest formą cudzołóstwa wobec Boga. Widzimy tu, na czym naprawdę polega pokuta. Ci, którzy szczerze pokutują, porzucają jawne grzechy, ale wyrzekają się też ukrytych grzechów, skrywanych blisko serca. Nie tylko unikają zewnętrznych okazji do grzechu, lecz także zmagają się z wewnętrzną skłonnością do niego. Bałwochwalcy podążali za własnym wzrokiem, a ich oczy zwracały się ku bożkom (Księga Ezechiela 6:9; Księga Powtórzonego Prawa 4:19), dlatego musieli usunąć te pokusy ze swojego pola widzenia. To jednak nie wystarczy. Trzeba wyrwać sam korzeń zła, przemienić zepsute skłonności serca i dać Chrystusowi jedyne, najwyższe i najgłębsze miejsce w sercu (Pieśń nad Pieśniami 1:13).

Bóg ostrzega ich także przed nieuchronną zagładą, która nastąpi, jeśli się nie opamiętają i nie zmienią postępowania (Księga Ozeasza 2:3). Słowa „aby jej nie obnażyć” nie są jedynie wyrokiem, lecz ostrzeżeniem, które ma ją powstrzymać przed takim końcem. Bóg mówi w istocie: „Niech porzuci swój nierząd, abym jej nie obnażył”. Pokazuje to, że Bóg jest gotów okazać grzesznikom miłosierdzie, jeśli tylko się na nie przygotują. Jeśli jednak odmówią, potraktuje ich jak sprawiedliwy mąż, który w końcu oddala niewierną żonę, napełniającą jego dom dziećmi niebędącymi jego dziećmi i niechcącą zawrócić ze swej drogi. Wyrzuci ją razem z dziećmi i powie: „Nie okażę litości jej dzieciom” (Księga Ozeasza 2:4).

Oznacza to, że lud oraz dorastające pokolenie, które uczestniczy w winie narodu, będą miały udział w jego zagładzie. Są dziećmi nierządu i nadal postępują tak samo bezowocnie jak ich ojcowie. Sądzili, że to bożki zapewniają im chleb, wodę, wełnę i len, lecz Bóg odbierze im te dobra, aby poznali prawdę. To On im je wszystkie dał.

Po pierwsze, zostanie obnażona. Bóg odbierze jej wszystkie ozdoby, z których jest dumna i którymi przyciąga kochanków. Obnaży ją i pozostawi taką, jaka była w dniu narodzin, nagą jak wtedy, gdy przyszła na świat. Śmierć odbiera wszystko każdemu człowiekowi (Księga Hioba 1:21). Bóg pozostawi ją na pastwę zimna i hańby, która słusznie spotyka kogoś, kto postępuje haniebnie (Księga Ozeasza 2:5). Dzień, w którym Bóg wyprowadził ich z Egiptu, gdzie byli niczym więcej niż niewolnikami i żebrakami, był jak dzień ich narodzin. Teraz grozi, że sprowadzi ich z powrotem do tego samego nędznego położenia. Odbierze im wszystko, co przysparzało im szacunku lub chroniło ich przed pogardą sąsiadów (Księga Ezechiela 16:4, Księga Ezechiela 16:39).

Po drugie, zostanie pozbawiona pożywienia. Utraci nie tylko godność, lecz także wygodę i środki niezbędne do życia. Zgłodnieje, stanie się pustkowiem i wyschniętym lądem, a w końcu umrze z pragnienia. Ta, która tak chełpiła się chlebem, wodą, oliwą i napojami otrzymanymi od kochanków, nie będzie miała nawet dość jedzenia, by przeżyć. Z powodu braku deszczu z nieba ziemia nie wyżywi mieszkańców, a jeśli wyda plony, wrogowie je zagarną i prawowici właściciele zginą z głodu. Niektórzy rozumieją te słowa tak: „Uczynię ją taką jak na pustyni i umieszczę tam, gdzie była niegdyś, na pustynnym lądzie” — tam, gdzie Izrael nieraz omal nie umarł z pragnienia. Wyjaśniałoby to wcześniejsze słowa: „Pozostawię ją taką jak w dniu jej narodzin”, ponieważ Izrael stał się ludem na rozległej pustyni. Jego położenie będzie równie żałosne jak los ojców, których ciała legły na pustyni. Pod jednym względem będzie jeszcze gorsze: wtedy dzieci ocalały, by objąć w posiadanie Ziemię Obiecaną, teraz zaś Bóg mówi: „Nie okażę litości jej dzieciom”, bo ich matka postępowała jak nierządnica.