Księga Ozeasza 12:2 – znaczenie i zastosowanie

W tych wersetach Efraim zostaje oskarżony o nierozsądek, ponieważ w trudnym położeniu polegał na Egipcie i Asyrii (Księga Ozeasza 12:1). Mówi się, że pasie się wiatrem, czyli pokładał próżne nadzieje w pomocy ludzi, choć pozostawał w konflikcie z Bogiem. Gdy te nadzieje zawiodły, nadal gonił za tym samym, jak ktoś, kto biegnie za wschodnim wiatrem. Nie da się go dogonić, a nawet gdyby było to możliwe, nie dałby nikomu pożywienia.

To nawiązuje do wcześniejszego ostrzeżenia: kto sieje wiatr, zbierze wicher (Księga Ozeasza 8:7). Chodzi o to, że ci, którzy ufają stworzeniom zamiast Bogu, sami robią z siebie głupców. Zadają sobie wiele trudu, by trzymać się kłamstw, a potem przysparzają sobie kolejnych rozczarowań. Im więcej gromadzą fałszywych nadziei, tym bardziej oddalają się od miłosierdzia, którego naprawdę potrzebują.

Efraim próbował zapewnić sobie przychylność Asyrii przez formalny sojusz, przypieczętowany podpisem i przysięgą, ale nie mógł na nim polegać. Próbował też pozyskać Egipt, wysyłając tam oliwę w darze. Dar został przekazany i podjęto starania, lecz ostatecznie Egipt okazał się bezużyteczny. Oliwa i cały wysiłek poszły więc na marne.

Oskarżenie dotyczy także Judy i Jakuba, którego potomkami są zarówno Efraim, jak i Juda (Księga Ozeasza 12:2). Pan miał również sprawę przeciwko Judzie. Nawet jeśli kiedyś „rządziła z Bogiem” i była wierna pośród świętych, teraz oddalała się od Niego. A jeśli te słowa odnoszą się do właściwego porządku w sprawowaniu kultu i władzy, to prawidłowy kult i królowanie i tak nie usprawiedliwiały innych grzechów. W niektórych sprawach można postępować właściwie, a mimo to potrzebować napomnienia tam, gdzie postępuje się źle.

Przypomina to słowa Chrystusa skierowane do niektórych z siedmiu kościołów w Azji: pochwalił w nich wiele rzeczy, a zarazem powiedział, że ma coś przeciwko nim. Bóg dostrzega grzech także pośród swojego ludu i rozprawi się z nim. Dlatego potomstwo Jakuba, choć bliskie Bogu, miało zostać ukarane za złe drogi i czyny, które się wśród niego znalazły.

Efraimowi i Judzie przypomina się następnie ich przodka Jakuba, od którego pochodzili i którego imię nosili z honorem. Powinni odczuwać wstyd, że tak bardzo odeszli od tak szanowanego przodka. Zarazem mają znaleźć zachętę do powrotu do Boga Jakuba, bo Bóg okazał mu kiedyś miłosierdzie. Pan nazwał ich Jakubem, gdy zapowiadał sąd, a jednak zdawał się pytać: „Jak mógłbym ich porzucić?”. Nadal pamiętał o miłości do tego imienia.

Najpierw przypomina im się walka Jakuba z Ezawem jeszcze w łonie matki, kiedy chwycił brata za piętę (Księga Ozeasza 12:3; Księga Rodzaju 25:26). Był to wczesny znak odwagi i pragnienia błogosławieństwa przymierza, czyli pierworództwa, które Ezaw niesłusznie lekceważył, jakby nic nie znaczyło. Późniejsi potomkowie Jakuba, wiążąc się z narodami i zawierając z nimi sojusze, obrócili ten honor w proch. W tamtej wczesnej walce Jakub otrzymał obietnicę panowania, a Bóg oznajmił, że go miłuje. Jednak ich grzech naraził na niebezpieczeństwo zarówno przychylność Boga, jak i ich zaszczytne miejsce.

Przypomina im się także, jak Jakub zmagał się z aniołem. Ich przodek miał moc u Boga dzięki sile, którą otrzymał od Niego, a nie dzięki własnym naturalnym siłom (Księga Hioba 22:6). Anioł, z którym walczył, zostaje nazwany Bogiem. Dlatego rozumie się go jako Syna Bożego, anioła przymierza, Bożego posłańca i przedstawiciela. W pewnym sensie Bóg jednocześnie sprzeciwiał się Jakubowi i mu pomagał: opatrzność wystawiała go na próbę, a łaska prowadziła go przez nią.

Szczególnie wyraźnie widać to w modlitwie Jakuba o ocalenie przed Ezawem i o błogosławieństwo. Zwyciężył w zmaganiu z aniołem, bo płakał i błagał. Była w nim i wielka odwaga, i głęboka czułość: walczył jak silny mężczyzna, a płakał jak dziecko. Modlitwy i łzy są orężem, dzięki któremu lud Boży odnosił największe zwycięstwa. Podczas tej walki Jakub otrzymał imię Izrael, czyli „książę Boży”. Jego potomkowie nie byli już godni tego imienia, bo przez zaniedbanie obowiązków wobec Boga utracili z Nim bliską więź.

Przypomina im się również spotkanie Jakuba z Bogiem w Betel, gdzie Bóg go odnalazł i z nim rozmawiał (Księga Ozeasza 12:4). Bóg spotkał Jakuba w Betel po raz pierwszy, gdy ten był w drodze do Paddan-Aram (Księga Rodzaju 28:10), a potem ponownie, gdy wrócił (Księga Rodzaju 35:9 i następne wersety).

Najprawdopodobniej chodzi o oba te wydarzenia. Za każdym razem Bóg rozmawiał z Jakubem i odnawiał z nim przymierze, dlatego prorok mógł słusznie powiedzieć: „Tam rozmawiał z nami”, mając na myśli całą rodzinę, która wywodziła się od Jakuba. Podczas obu spotkań w Betel Bóg mówił nie tylko do samego Jakuba, lecz także o jego potomkach: „Twoje potomstwo będzie jak proch ziemi” (Księga Rodzaju 28:14) oraz „Tę ziemię dam twojemu potomstwu” (Księga Rodzaju 35:12). W ten sposób Bóg zawarł przymierze z Jakubem i jego przyszłymi potomkami.

Słusznie spotyka ich nagana z powodu tej historii, bo właśnie w miejscu, któremu ich przodek Jakub nadał nazwę Betel, czyli „dom Boga”, ustawili jednego z cielców i oddawali mu cześć. W ten sposób zamienili Betel w Bet-Awen, czyli „dom grzechu” lub „dom nieprawości”. Tam Bóg obdarzył ich wielkimi i cennymi obietnicami, lecz wzgardzili nimi i utracili płynące z nich dobro.

Z historii Jakuba płyną dla jego potomków dwie lekcje. Pierwsza uczy nas czegoś ważnego. Z tego, co zaszło między Bogiem a Jakubem, dowiadujemy się, że Pan, Bóg Zastępów, jest Bogiem Izraela. Był Bogiem Jakuba i pozostaje tym, pod którego imieniem wspominają Go wszystkie pokolenia rodziny Jakuba (Księga Ozeasza 12:5). Jakże haniebne jest więc to, że niektórzy zapomnieli o dziedzictwie swojej wspólnoty, porzucili Boga swoich ojców i zamienili Pana Zastępów na Baalów.

Za lud Boży są naprawdę uważani tylko ci, którzy pielęgnują pamięć o Bogu w sposób, jaki On sam ustanowił, dając się przez nią poznać i wzywając nas, byśmy o Nim pamiętali. Są dwa imiona, przez które Bóg wyróżnia się spośród wszystkich i pod którymi powinniśmy Go poznawać oraz czcić. Jedno wskazuje na Jego samoistne istnienie. Jest Jahwe, co znaczy mniej więcej „JESTEM”: Ten, który był, jest i przychodzi, nieskończony, wieczny i niezmienny. Jahwe to Jego szczególne imię, pod którym ma być pamiętany. Drugie wskazuje na Jego panowanie nad wszystkim. Jest Bogiem Zastępów, któremu podlegają wszystkie zastępy nieba i ziemi i który posługuje się nimi według swojej woli.

Mniej więcej w czasie, gdy Jakub zmagał się z aniołem, ujrzał Machanaim, czyli „dwa obozy” albo „dwa zastępy” (Księga Rodzaju 32:1–2). Wtedy nauczył się nazywać Boga Bogiem Zastępów. Przekazał nam to imię jako część pamięci o Bogu. Jego imiona, tytuły i przymioty są tym, co o Nim przypomina. Nie potrzeba do tego obrazów. To, co Bóg objawił jednej osobie, staje się pamiątką dla wielu, a nawet dla wszystkich pokoleń.

Druga lekcja jest wezwaniem (Księga Ozeasza 12:6). Skoro ojciec Jakub trwał we wspólnocie z Panem, Bogiem Zastępów, a Jego imię wciąż pozostaje pamiątką, ci, którzy oddalili się od Boga, powinni do Niego wrócić. Dlatego: „Wróć do swojego Boga”. Ten, który był Bogiem Jakuba, jest Bogiem Izraela i Twoim Bogiem. Niesłusznie i bez wierności odwrócono się od Niego, należy więc wrócić do Niego w pokucie i zaufaniu. Wróć do Niego jako do swojego Boga: kochaj Go, bądź Mu posłuszny i polegaj na Nim.

Ci, którzy już do Niego wrócili, niech żyją z Nim w świętości i pobożności. „Zachowuj miłość i prawość” znaczy: okazuj życzliwość ubogim i potrzebującym oraz oddawaj każdemu to, co mu się należy. Bądź życzliwy dla wszystkich. Nikogo nie krzywdź. Słowa „zachowuj pobożność i prawość” mogą też oznaczać, że należy żyć sprawiedliwie i pobożnie w tym doczesnym świecie. Bądź oddany Bogu i uczciwy. Nie postępuj tak tylko od czasu do czasu, lecz trwaj w tym uważnie, konsekwentnie i szczerze.

Ci, którzy chodzą z Bogiem, niech nabierają odwagi, by żyć w zaufaniu do Niego. „Zawsze oczekuj swojego Boga” znaczy: z ufnością wypatruj u Niego wszelkiej pomocy i zaopatrzenia, których potrzebujesz. Ci, którzy postępują zgodnie z wolą Boga, mogą też żyć z ufnością i znajdować w Nim pocieszenie, o ile sami tego nie zaprzepaszczą. Niech nasze oczy zawsze będą zwrócone na Pana. Niech pod osłoną Jego mocy i dzięki przychylności Jego miłości zachowamy święty spokój i pokój serca. Gdy przyszłość jest niepewna, powinniśmy czekać bez lęku, umacniając wiarą ducha. Na tym polega nieustanne oczekiwanie na Boga, który jest naszym Bogiem przymierza.