Księga Ozeasza 1:2 – znaczenie i zastosowanie

Słowa „początek słowa Pana przekazanego przez Ozeasza” można rozumieć na dwa sposoby. Mogą odnosić się do grona proroków, którzy pojawili się mniej więcej w tym czasie, wśród nich Joela, Amosa, Micheasza, Jonasza, Abdiasza i Izajasza. Ozeasz jako pierwszy z nich ostrzegł, że Izrael zostanie zniszczony, więc to przez niego rozpoczęło się to ostrzeżenie.

Słowa te mogą też oznaczać przesłania samego Ozeasza. Było to pierwsze przesłanie, które Bóg polecił mu przekazać temu ludowi: mieli usłyszeć, że są pokoleniem złym i niewiernym. Ozeasz mógł chcieć zacząć od łagodniejszych słów, by najpierw zdobyć ich zaufanie i szacunek. Jednak musiał zacząć właśnie od tego, aby wiedzieli, czego mogą się spodziewać po proroku Pana.

Miał też zapisać to przesłanie i pozostawić je jako świadectwo przeciwko nim. W tym pierwszym wystąpieniu prorok miał jakby podsunąć im lustro, aby zobaczyli swój grzech i to, jak bardzo jest on zły i odrażający. Bóg polecił mu pojąć za żonę kobietę uprawiającą nierząd i mieć z nią dzieci z nierządu (Księga Ozeasza 1:2). Ozeasz tak postąpił (Księga Ozeasza 1:3). Poślubił kobietę o złej reputacji, Gomer, córkę Diblaima. Nie chodziło o rozwiedzioną kobietę winną cudzołóstwa, za które Prawo przewidywało śmierć, lecz o kobietę, która prowadziła haniebne życie, zanim wyszła za mąż.

Samo takie małżeństwo nie byłoby moralnie dobre, godziwe ani rozsądne. Było czymś zakazanym kapłanom, a gdyby zawarto je bez Bożego polecenia, przyniosłoby prorokowi ból. Skoro jednak Bóg nakazał je w świętym celu, nie było grzechem, a Ozeasz musiał powierzyć Bogu swoją reputację. Wielu komentatorów uważa, że całe to wydarzenie rozegrało się w wizji albo było przypowieścią. Tego rodzaju nauczanie było wśród proroków powszechne. Często mówili o innych, przedstawiając ich w przenośni przez samych siebie.

Bóg powiedział Ozeaszowi, że ma pojąć taką kobietę za żonę i mieć z nią dzieci. Ludzie zapewne podejrzewaliby, że dzieci są nieślubne, choć urodziły się w małżeństwie. Często bowiem ci, którzy prowadzili rozwiązłe życie przed ślubem, nie zmieniają go po ślubie. Bóg mówił przez to: „Ozeaszu, ten lud jest dla Mnie tym, czym dla ciebie byłaby taka żona i takie dzieci: głębokim wstydem i źródłem bólu. Kraj dopuszcza się wielkiego nierządu”.

Pan ma tu na myśli przede wszystkim bałwochwalstwo, które jest niewiernością duchową. Izraelici odwrócili się od Pana w każdym rodzaju niegodziwości, ale ich głównym grzechem było bałwochwalstwo. Oddawanie jakiemukolwiek stworzeniu czci należnej wyłącznie Bogu obraża Go tak, jak żona oddająca się obcemu zamiast mężowi. Jest to szczególnie poważne w przypadku ludzi, którzy wyznają wiarę i zawarli przymierze z Bogiem. Bałwochwalstwo zrywa więź przymierza i należy do najbardziej odrażających grzechów, bo osłabia umysł i porywa serce.

Nierządu dopuszcza się cały kraj, a więc nie chodzi jedynie o grzech kilku osób. Cały naród został nim skalany, a choroba rozprzestrzeniła się wszędzie. Jak bolesne byłoby dla świętego proroka mieć niewierną żonę i dzieci, które postępują tak jak ona. Wystawiłoby to jego cierpliwość na próbę, a gdyby żona trwała w takim postępowaniu, mógłby jedynie ją odprawić. O ileż bardziej obraża to świętego Boga, gdy ma taki lud, który nosi Jego imię i otrzymał miejsce w Jego domu. Bóg okazuje im wielką cierpliwość, ale ma słuszne prawo ich odrzucić.

Samo imię Gomer także niesie przesłanie. Gomer prawdopodobnie była wówczas znaną nierządnicą. Izrael przypominał Gomer, córkę Diblaima. Gomer znaczy „zepsucie”, a Diblaim — „dwa placki” albo „bryły fig”. Obraz ten sugeruje, że Izrael był bliski zagłady, a pogoń za wygodą i zmysłowe życie przyczyniały się do jego upadku. Izraelici przypominali złe figi, których nie dało się jeść, bo były tak zepsute. Grzech często wyrasta z dostatku, a jego nadużywanie prowadzi do zguby.

Niektórzy rozumieją to polecenie tak: gdyby Ozeasz szukał uczciwej i skromnej kobiety, nie znalazłby takiej, bo cały kraj oddał się nierządowi, który często wiąże się z bałwochwalstwem. Niezależnie od tego, którą interpretację przyjmiemy, sens jest jasny. Bóg pokazywał prorokowi, a przez niego także ludowi, jak głęboko upadł ten naród.

Prorok miał też pokazać im nadchodzącą zgubę, jakby przez lunetę, za pomocą imion nadanych dzieciom urodzonym przez tę niewierną kobietę. Tak jak pożądliwość, gdy zostanie poczęta, rodzi grzech, tak grzech, gdy dobiegnie kresu, rodzi śmierć. Pierwszy miał się urodzić syn, któremu należało nadać imię Jizreel (Księga Ozeasza 1:4). Izajasz również nadawał swoim dzieciom imiona o proroczym znaczeniu (Księga Izajasza 7:3), a tutaj podobnie postępuje Ozeasz.

Jizreel może znaczyć „Boże nasienie” — tacy Izraelici powinni być. Może jednak znaczyć także „rozproszony przez Boga” — i to właśnie miało się z nimi stać: mieli być jak owce na górach, pozbawione pasterza. Nie mieli już być nazywani Izraelem, co znaczy „panujący z Bogiem”, ponieważ utracili zaszczyt związany z tym imieniem. Zamiast tego mieli nosić imię Jizreel, bo ci, którzy odwracają się od Pana, błąkają się bez wytchnienia. Zostali rozproszeni jak ziarno, a teraz mieli być rozproszeni jak plewy.

Jizreel było również nazwą królewskiego miasta Izraela, położonego w urodzajnej dolinie. Imię dziecka wskazywało na to miasto i na nadchodzący sąd. Bóg mówi: „Jeszcze trochę, a ukarzę dom Jehu za krew przelaną w Jizreel”. Obecny król, Jeroboam, pochodził z rodu Jehu, a jego dom miał ponieść karę za grzechy samego Jehu. Bóg często zachowuje winę człowieka jakby na później i zsyła karę na jego potomków. Sąd ten mógł oznaczać upadek królewskiego rodu Jehu, który nastąpił niedługo potem, albo późniejszy koniec całego królestwa, trwającego w zepsuciu aż do panowania Ozeasza, około siedemdziesiąt lat później. Dla Boga nawet taki czas jest tylko krótką chwilą.

Warto pamiętać, że ani splendor królów, ani potęga królestw nie ochronią ich przed niszczącym sądem Boga, jeśli będą nadal buntować się przeciwko Niemu.

Kolejna kwestia dotyczy podstawy oskarżenia: „Ukarzę dom Jehu za krew przelaną w Jizreel”. Chodzi o krew przelaną w Jizreel przez Jehu, jednego z królów Izraela, kiedy zgładził rodzinę Achaba i wszystkich z nią związanych, w tym czcicieli Baala, zgodnie z Bożym poleceniem. Bóg pochwalił to dzieło, mówiąc, że Jehu dobrze postąpił, czyniąc to, co słuszne w Jego oczach (Druga Księga Królewska 10:30). A jednak tutaj Bóg mówi, że ukarze za to rozlew krwi, gdy wygaśnie obietnica, iż potomkowie Jehu będą panować aż do czwartego pokolenia.

Jak ten sam czyn może zostać zarówno nagrodzony, jak i ukarany? Słusznie. Sam czyn był dobry, ponieważ stanowił wykonanie sprawiedliwego wyroku na domu Achaba, dlatego został nagrodzony. Jehu działał jednak z niewłaściwych pobudek. Zależało mu na własnym wyniesieniu, a nie na chwale Boga; połączył osobistą złość z Bożą sprawiedliwością. Nienawidził grzeszników, ale nie nienawidził grzechu, bo nadal czcił złote cielce i nie przestrzegał uważnie Bożego Prawa (Druga Księga Królewska 10:31).

Kiedy więc dom Jehu dopełnił miary swojej winy, Bóg zaczął dokonywać rozrachunku, a pierwszym zarzutem była krew domu Achaba, nazwana tu krwią Jizreel. Podobnie dom Baszy został zgładzony dlatego, że Basza postąpił jak dom Jeroboama i go zabił (Pierwsza Księga Królewska 16:7). Ci, którym powierzono wymierzanie sprawiedliwości, muszą dbać o to, by działać z właściwych pobudek i w słusznym celu. Muszą też unikać grzechów, za które karzą innych, bo inaczej ich sprawiedliwe czyny mogą kiedyś zostać uznane za niewiele lepsze od morderstwa.

Ten sąd nie miał poprzestać na skorygowaniu ich postępowania. Miał zakończyć się zagładą. Niektórzy rozumieją słowa „ukarzę dom Jehu za krew przelaną w Jizreel” tak, że Bóg powtórzy wobec nich rozlew krwi, ponieważ Jehu nie wyciągnął wniosków z kary, która spotkała wcześniejszych grzeszników, lecz naśladował ich bałwochwalstwo. Po zagładzie domu Jehu Bóg miał doprowadzić także do końca królestwo Izraela. Miał rozpocząć jego upadek, choć wówczas wydawało się ono silne.

Po śmierci Zachariasza, ostatniego króla z rodu Jehu, królestwo dziesięciu plemion stopniowo chyliło się ku upadkowi i słabło. Aby doprowadzić tę zagładę do końca, Bóg mówi: „Złamię łuk Izraela w dolinie Jizreel” (Księga Ozeasza 1:5). Łuk symbolizuje siłę izraelskiego wojska, co potwierdza przekład chaldejski. Gdy łuk zachowuje swoją moc i jest używany raz za razem, świadczy to o rosnącej potędze. Gdy zostaje złamany, pokazuje to potęgę, która się rozpada. Łuk miał zostać złamany w dolinie Jizreel, gdzie prawdopodobnie znajdowała się ich zbrojownia albo gdzie bitwa już wcześniej mocno osłabiła królestwo.

Nie ma bezpiecznej obrony przed sporem, jaki Bóg prowadzi z człowiekiem. Gdy występuje przeciwko narodowi, jego najsilniejsze łuki szybko zostają złamane, a warownie upadają. W dolinie Jizreel przelali krew, za którą sprawiedliwy Bóg miał się pomścić właśnie w tym miejscu. Przypomina to sytuację, gdy znani przestępcy bywają straceni tam, gdzie popełnili zbrodnię, aby kara odpowiadała grzechowi.

Następnie Bóg zapowiada, że odrzuci cały naród, a zapowiedź tę zawiera imię, które nadaje drugiemu dziecku. Była to córka, podczas gdy pierwsze dziecko było synem. Pokazuje to, że zbłądzili zarówno synowie, jak i córki. Niektórzy uważają, że może to również sugerować, iż Izrael stał się słaby i zniewieściały, a przez to osłabł. Córka otrzymała imię Lo-Ruchama, które znaczy „niekochana” lub „nieobdarzona miłosierdziem” (List do Rzymian 9:25; Pierwszy List Piotra 2:10). W obu przypadkach sens jest ten sam. Imię to zapowiada los domu Izraela: „Nie będę już okazywał mu miłosierdzia”.

Nie oznacza to, że Bóg wcześniej nie okazywał im miłosierdzia. Okazał im wielkie miłosierdzie, lecz nadużyli Jego dobroci i je utracili. Odtąd nie miał już im go okazywać. Ci, którzy odwracają się od Tego, który okazuje im miłosierdzie, i gonią za pustymi bożkami, mają powód, by obawiać się, że miłosierdzie również się od nich odwróci, pozostawiając ich bożkom (Księga Jonasza 2:8). Grzech odwraca Boże miłosierdzie nawet od Izraela, ludu, który wyznaje Boga. To straszny stan, gdy Bóg mówi, że nie będzie już okazywał miłosierdzia.

Zapowiedź brzmi dalej: „Całkowicie ich usunę” albo „zupełnie ich wyrwę”. Obraz ten mówi o całkowitym usunięciu. Gdy ustają strumienie miłosierdzia, pozostają już tylko otwarte czasze gniewu. Ci, którym Bóg nie będzie już okazywał miłosierdzia, zostaną usunięci jak bezwartościowe odpadki.

Słowo przetłumaczone jako „usunąć” może też znaczyć „przebaczyć grzech”, dlatego niektórzy odczytują ten fragment w ten sposób: „Nie będę już im okazywał miłosierdzia, choć wcześniej im przebaczałem”. Bóg długo okazywał cierpliwość, ale nie będzie bez końca znosił ludu, który nie chce się poprawić. Słowa te mogą też znaczyć: „Nie będę już im okazywał miłosierdzia, by w ogóle im przebaczyć”. Jeśli ktoś odrzuca miłosierdzie przebaczające, nie może oczekiwać żadnego innego miłosierdzia, bo przebaczenie otwiera drogę do wszelkich pozostałych błogosławieństw.

Niektórzy widzą w tych słowach nadzieję: „Nie będę już im okazywał miłosierdzia, aż im przebaczę”, czyli aż Odkupiciel przyjdzie na Syjon i odwróci bezbożność od Jakuba. Takie znaczenie przypisuje im przekład chaldejski: jeśli się nawrócą, wtedy naprawdę im przebaczę. Nawet najwięksi grzesznicy, jeśli w porę się opamiętają i zawrócą ze złej drogi, odkryją, że u Boga jest przebaczenie.

Bóg ma również pokazać, jakie miłosierdzie przygotował dla domu Judy, gdy równocześnie postępował z domem Izraela (Księga Ozeasza 1:7): „Okażę miłosierdzie domowi Judy”. Choć niektórzy słusznie zostają odrzuceni z powodu nieposłuszeństwa, Bóg zawsze zachowuje dla siebie resztę — ludzi, którzy ukazują Jego miłosierdzie i są jego żywym świadectwem. Gdy wobec jednych przejawia się Boża sprawiedliwość, wobec innych objawia się darmowa łaska. Choć niektórzy zostają odcięci z powodu niewiary, Bóg zachowa swój Kościół na świecie aż do końca czasów.

Odrzucenie Izraela staje się przez to jeszcze dotkliwsze, bo Bóg okaże miłosierdzie Judzie, a Izraelowi nie. Zarazem miłosierdzie okazane Judzie jaśnieje tym bardziej, że Juda również czynił zło, a jednak Bóg nie odrzucił go tak jak Izraela. „Okażę im miłosierdzie i wybawię ich”. Nasze zbawienie zależy całkowicie od Bożego miłosierdzia, a nie od jakiejkolwiek naszej zasługi.

Słowa te wyraźnie odnoszą się do doczesnych wybawień, których Bóg udzielił szczególnie Judzie — błogosławieństw, jakich doświadczyła Juda, a nie Izrael.

Gdy wojska asyryjskie zniszczyły Samarię i uprowadziły do niewoli dziesięć pokoleń, ruszyły następnie przeciw Jerozolimie. Bóg jednak okazał miłosierdzie domowi Judy i ocalił go, gdy jednej nocy anioł dokonał wielkiej rzezi w obozie asyryjskim. W ten sposób Pan, ich Bóg, wybawił ich natychmiast, nie mieczem ani łukiem.

Podczas gdy dziesięć pokoleń pozostało w niewoli, a ich ziemie przejęli inni, Bóg okazał miłosierdzie Judzie. Po siedemdziesięciu latach sprowadził Judę z powrotem, nie ludzką siłą ani mocą, lecz przez Ducha Pana Zastępów (Księga Zachariasza 4:6). „Wybawię ich przez Pana, ich Boga” znaczy w istocie: „Wybawię ich sam”. Bóg zostanie uczczony własną mocą, bo sam weźmie to dzieło w swoje ręce. Zbawienie jest pewne, gdy to On je rozpoczyna, bo nikt nie może Go powstrzymać, jeśli działa.

Takie zbawienie jest też najwspanialsze, bo pochodzi wyłącznie od Niego. Słowa „Pan sam go prowadził” pokazują, że im mniej człowiek wnosi do zbawienia, a im więcej czyni Bóg, tym jaśniej ono lśni i tym większą przynosi radość. Słowa „Wybawię ich słowem Pana”, jak oddaje je przekład chaldejski, wskazują na Chrystusa, odwieczne Słowo, oraz na moc, która przez Niego działa.

„Wybawię ich nie łukiem ani mieczem” może znaczyć kilka rzeczy. Po pierwsze, zostaną wybawieni, gdy znajdą się w tak trudnym położeniu, że nie będą już mieli łuku ani miecza, by się bronić (Księga Sędziów 5:8; Pierwsza Księga Samuela 13:22). Po drugie, zostaną wybawieni, gdy przestaną pokładać ufność we własnej sile i broni (Księga Psalmów 44:6). Po trzecie, zostaną wybawieni łatwo, bez trudów walki, jak pokazują Księga Ozeasza 1:7 i Księga Izajasza 9:5.

Nazywając siebie „ich Bogiem”, Pan przypomina dziesięciu pokoleniom, że odrzuciły Go jako swojego Boga i dlatego sam je odrzucił. Jednocześnie wskazuje prawdziwy powód, dla którego okazał szczególne miłosierdzie Judzie i ją ocalił. Uczynił to ze względu na przymierze zawarte z nimi jako Pan, ich Bóg, a także dlatego, że pozostali wierni Jemu, Jego słowu i oddawanej Mu czci.

Obietnica ta może również wskazywać na wybawienie Judy od bałwochwalstwa, które przygotowało ją na każde kolejne ocalenie. Także to było zbawienie od Pana, ich Boga, dokonane wyłącznie mocą Jego łaski, nigdy mieczem ani łukiem. Gdy za panowania Ozeasza, króla Izraela, królestwo Izraela zostało całkowicie podbite, królestwo Judy za panowania Ezechiasza przeszło wspaniałą odnowę i dlatego zostało zachowane. W Babilonie Bóg najpierw wybawił swój lud od bałwochwalstwa, a potem od niewoli.

Niektórzy rozumieją tę obietnicę także jako zapowiedź wielkiego zbawienia, które w pełni czasu miało nadejść przez Pana, naszego Boga, Jezusa Chrystusa. Przyszedł On na świat, aby zbawić swój lud od jego grzechów.