Księga Rodzaju 6:9 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki opis Noego pojawia się na tle wcześniejszego obrazu wielkiej niegodziwości ludzi na ziemi, o której mówi Księga Rodzaju 6:5. Na tym tle zdanie „Noe, człowiek prawy, wyróżniał się nieskazitelnością wśród współczesnych sobie ludzi” nabiera ciężaru. Biblia nie pokazuje Noego jako kogoś, kto uciekł od świata albo stał nad nim z daleka. Mówi, że żył wśród współczesnych sobie ludzi i mimo to wyróżniał się nieskazitelnością. Druga część zdania przesuwa akcent. Obok nieskazitelności tekst od razu wskazuje na relację: „w przyjaźni z Bogiem żył Noe”. Ten sam wątek pojawia się w Księdze Rodzaju 6:8, gdzie czytamy, że „Tylko Noego Pan darzył życzliwością”. Przyjaźń z Bogiem zostaje tu nazwana jako sposób życia, a nie jako jeden z wielu przymiotów. Dla współczesnego czytelnika ma to znaczenie szczególne. Prawość opisana w tym wersecie wyrasta z bliskości z Bogiem, która może trwać w zwykłym życiu, pośród innych ludzi i ich spraw. Noe pochodził z tego samego świata co jego współcześni, a jego życie zostało opisane inaczej, bo było wpisane w przyjaźń z Bogiem.

W Księdze Rodzaju 6:9 Noe zostaje przedstawiony przez trzy określenia: jest prawy, nieskazitelny wśród współczesnych sobie i żyje w przyjaźni z Bogiem. W otaczającym go świecie, opisanym jako pełen niegodziwości, jego postawa wyraźnie się wyróżnia. Nie oznacza to jednak, że tekst ogłasza go bezgrzesznym. „Nieskazitelność” określa jego prawość na tle ludzi jego czasów, nie stawia go ponad ludzką kondycją. Kluczowe jest powiązanie prawości z przyjaźnią z Bogiem. Wiara Noego nie jest tu oderwaną deklaracją ani samą opinią o jego charakterze: wyraża się w sposobie życia. Zarazem werset nie sprowadza jego prawości do zasługi, która zmusza Boga do życzliwości. Tuż wcześniej czytamy, że Noego Pan darzył życzliwością; tekst ukazuje więc zarówno Bożą przychylność, jak i życie człowieka wiernego Bogu. To krótkie przedstawienie nadaje dalszej opowieści właściwą perspektywę. Noe żyje pośród zepsutego pokolenia, ale nie określa go wyłącznie otoczenie. Jego wyróżnikiem jest wierność, która obejmuje zarazem postępowanie wobec ludzi i więź z Bogiem.

Księga Rodzaju 6:9 zaczyna się od słów „Oto dzieje Noego”, a zaraz potem pada opis jego charakteru. Noe zostaje nazwany człowiekiem prawym i nieskazitelnym wśród swoich współczesnych. Tekst nie mówi, że był pozbawiony wad. Mówi, że wyróżniał się wśród ludzi, u których niegodziwość była wielka, jak czytamy w Księdze Rodzaju 6:5. Równie ważne jest to, co stoi obok prawości: „w przyjaźni z Bogiem żył Noe”. Księga nie oddziela tego, jak człowiek postępuje, od tego, z kim żyje. Prawość rzadko przybiera postać wielkich gestów. Częściej widać ją w zwyczajnych wyborach: w uczciwie wykonanej pracy, w dotrzymanym słowie, w tym, jak ktoś traktuje najbliższych, gdy nikt tego nie sprawdza. Opis Noego dotyczy całego sposobu życia, a nie jednego czynu. Kontekst przynosi jeszcze jedną uwagę. Księga Rodzaju 6:8 mówi, że Pan darzył Noego życzliwością, a charakterystyka z 6:9 pojawia się po niej. Z tej kolejności nie wynika jednak przyczyna. Tekst nie podaje tu powodu. Tekst nie oddziela prawości od przyjaźni z Bogiem i w tym tkwi jego najmocniejsza myśl. Charakter zostaje opisany jako część życia z Bogiem.

„Oto dzieje Noego” otwiera opowieść o człowieku żyjącym pośród świata, który oddala się od dobra. W sąsiednich wersetach ziemia jest skażona, a Bóg widzi powszechną niegodziwość. Na tym tle słowa o Noem brzmią jak świadectwo wierności, która nie zależy wyłącznie od otoczenia. Nazwanie go człowiekiem prawym i nieskazitelnym wśród współczesnych nie musi oznaczać bezgrzesznej doskonałości. Opis ukazuje raczej życie, którego kierunek pozostaje zgodny z Bogiem, mimo że ludzie wokół wybierają zło. Tekst nie wyjaśnia wszystkich szczegółów tej wierności; nie warto dopowiadać ich z pewnością. Najbardziej osobiste jest zdanie, że Noe żył w przyjaźni z Bogiem. Wiara nie jawi się tu jako pojedynczy czyn ani odosobniona deklaracja, lecz jako droga przebywana w Jego obecności. Ta droga nie odcina Noego od historii jego czasów. Właśnie w jej mroku pozostaje on człowiekiem, który idzie z Bogiem. Werset nie obiecuje, że prawość uchroni człowieka przed cierpieniem ani że zawsze będzie widoczna dla innych. Pokazuje coś skromniejszego i głębokiego: nawet w świecie naznaczonym złem więź z Bogiem może kształtować sposób życia.