Księga Rodzaju 49:1 – znaczenie i zastosowanie

Oto wstęp do proroctwa. Najpierw Jakub zwołuje całą rodzinę (Księga Rodzaju 49:2): „Zbierzcie się”. Chce, by wszyscy synowie zostali wezwani od swoich zajęć, aby mogli być przy śmierci ojca i usłyszeć jego ostatnie słowa. Dla umierającego Jakuba było to pociechą: wszystkie jego dzieci były przy nim, żadne nie zaginęło, choć kiedyś obawiał się, że część z nich stracił. Synom także dobrze było być przy nim w ostatnich chwilach, by nauczyć się, jak umierać, a nie tylko jak żyć. Do każdego mówił w obecności pozostałych, bo możemy się uczyć z napomnień, rad i słów pociechy, które są skierowane przede wszystkim do innych.

Powtarzane wezwanie, by się zgromadzili, było też poleceniem, aby trwali razem w miłości. Mieli trzymać się razem, nie upodobnić się do Egipcjan i nie przestawać się spotykać. Zapowiadało również, że nie zostaną rozproszeni, jak synowie Abrahama i Izaaka, lecz połączą się w jeden lud. Następnie Jakub krótko zapowiada, o czym będzie mówił (Księga Rodzaju 49:1): oznajmi im, co spotka ich potomków w przyszłości. Pomoże to kolejnym pokoleniom, umocni ich wiarę i wskaże im drogę, gdy wrócą do Kanaanu i tam osiądą. Nie możemy powiedzieć naszym dzieciom, co spotka je i ich rodziny na tym świecie, możemy jednak na podstawie Słowa Bożego powiedzieć im, co wydarzy się w dniu ostatecznym, zależnie od tego, jak żyją teraz.

Po trzecie, Jakub prosi synów o uwagę (Księga Rodzaju 49:2): „Słuchajcie Izraela, waszego ojca”. Niech Izrael, który zwyciężył w zmaganiu z Bogiem, zyska także posłuch u swoich synów. Dzieci powinny uważnie słuchać słów bogobojnych rodziców, zwłaszcza gdy ci rodzice zbliżają się do śmierci. „Słuchajcie, dzieci, pouczeń ojca” — te słowa niosą w sobie zarówno autorytet, jak i czułość (Księga Przysłów 4:1).

Następnie Jakub wypowiada proroctwo o Rubenie. Zaczyna od niego, ponieważ był pierworodnym (Księga Rodzaju 49:3–4). Ruben zgrzeszył jednak, współżyjąc z żoną swojego ojca. Okrył hańbą rodzinę, którą powinien był otaczać czcią, i w ten sposób utracił przywileje pierworództwa. Teraz umierający ojciec oficjalnie odbiera mu pierwszeństwo, ale go nie odrzuca ani nie odcina się od niego. Ruben nadal pozostaje synem, lecz traci zaszczyt należny pierworodnemu. Są powody, by sądzić, że Ruben okazał skruchę i uzyskał przebaczenie, jednak sprawiedliwość wymagała, by publicznie naznaczyć go hańbą. Miało to pokazać nienawiść do takiej niegodziwości i ostrzec innych.

Jakub najpierw przypomina Rubenowi o zaszczytach, które utracił, aby wszyscy jego bracia zobaczyli, co stracił i jak zły był jego grzech. Jako pierworodny Ruben był radością ojca i, w pewnym sensie, początkiem jego siły. Samo imię Ruben znaczy „Oto syn” i pokazuje, jak bardzo jego narodziny ucieszyły rodziców. Przysługiwała mu szczególna godność, większa niż jego braci, oraz pewna władza nad nimi. Jezus Chrystus jest pierworodnym pośród wielu braci i Jemu z mocy prawa należą się najwyższy zaszczyt i najwyższa władza. Dzięki Niemu także Kościół staje się wspólnotą pierworodnych.

Jednym zdaniem Jakub odbiera Rubenowi te zaszczyty: „Nie będziesz miał pierwszeństwa” (Księga Rodzaju 49:4). Najpierw wynosi Rubena, by zaraz go poniżyć. Pozostanie on plemieniem, ale nie będzie się wyróżniać. Z tego plemienia nie wywodzi się żaden sędzia, prorok ani książę. Wyróżniają się jedynie Datan i Abiram, znani ze swego niegodziwego buntu przeciwko Mojżeszowi. Plemię Rubena nie dążyło do wyróżnienia się i wybrało dla siebie skromne miejsce po drugiej stronie Jordanu. Wydaje się też, że sam Ruben utracił wpływ na braci, który powinien był zapewnić mu przywilej pierworództwa. Gdy się do nich odzywał, nie chcieli go słuchać (Księga Rodzaju 42:22). Kto nie ma dość rozsądku ani samokontroli, by sprostać swoim przywilejom, szybko je traci i zachowuje tylko sam tytuł.

Ruben zostaje nazwany niestałym jak woda. Brakowało mu stałości, bo nie panował nad sobą ani nad swoimi pragnieniami. Czasami postępował właściwie, ale innym razem wybierał najdzikszą drogę. Brak stałości niszczy wielkość. Nie można dobrze prosperować, jeśli nie potrafi się trwać przy swoim postanowieniu. Niestały okazał się także jego zaszczyt: wymknął mu się, zniknął jak dym i rozlał się na ziemi jak woda. Kto odrzuca cnotę, nie powinien oczekiwać, że zachowa dobre imię.

Jakub wskazuje wprost na grzech, który sprowadził na Rubena hańbę: „Wszedłeś na łoże swego ojca”. Stało się to czterdzieści lat wcześniej, a jednak zostaje teraz przypomniane. Upływ czasu sam z siebie nie usuwa winy z sumienia, a niektóre grzechy pozostawiają na czyimś imieniu plamę, której czas nie zmyje, zwłaszcza grzechy przeciwko czystości seksualnej. Grzech Rubena przyniósł jego rodzinie trwałą hańbę i pozostawił ranę, która nie mogła się zagoić bez blizny (Księga Przysłów 6:32–33). Nie czyńmy zła, a nie będziemy musieli obawiać się, że ktoś nam je przypomni.