Werset w centrum uwagi

Księga Rodzaju 18:9 – znaczenie i zastosowanie

Poznaj znaczenie tego wersetu w kontekście tego, z czym się mierzysz, i dowiedz się, jak zastosować go w życiu

Przekład: Biblia BibleGuided — Polski

" Zapytali go: Gdzie jest twoja żona, Sara? – Odpowiedział im: W tym oto namiocie. "

Księga Rodzaju 18:9

Co oznacza Księga Rodzaju 18:9?

W Księdze Rodzaju 18:9 goście pytają Abrahama, gdzie jest jego żona Sara, a on odpowiada, że przebywa w namiocie. Pytanie prowadzi do zapowiedzi, że Sara urodzi syna. W codziennym życiu ten werset przypomina, że zwyczajna rozmowa i gościnność mogą stać się tłem dla ważnego Bożego przesłania.

bolt

Masz pytanie dotyczące tego wersetu?

Zapytaj naszą chrześcijańską AI, która uwzględnia Twoją tradycję wyznaniową, jak to Pismo może odnosić się do tego, z czym się mierzysz.

forum Zapytaj chrześcijańską AI – bezpłatnie

✓ Bez karty płatniczej • ✓ Prywatnie z założenia • ✓ Zacznij bezpłatnie

Kontynuuj naukę dzięki płatnym kredytom

menu_book Werset w kontekście

7 Potem Abraham ruszył do trzody i wybrał tłuste i piękne cielę, a następnie dał je słudze, aby ten szybko je przyrządził.

8 Potem wziął twaróg, mleko i przyrządzone cielę, postawił przed nimi, a gdy oni jedli, stał przed nimi pod drzewem.

9 Zapytali go: Gdzie jest twoja żona, Sara? – Odpowiedział im: W tym oto namiocie.

10 Powiedział mu jeden z nich: O tej porze za rok znów wrócę do ciebie, twoja zaś żona Sara będzie miała wtedy syna. Sara przysłuchiwała się u wejścia do namiotu, które było tuż za Abrahamem.

11 Abraham i Sara byli w bardzo podeszłym wieku. Dlatego Sara nie miewała przypadłości właściwej kobietom.

auto_stories

Odkrywaj studia biblijne z przewodnikiem

Uporządkowane sesje z notatkami, pytaniami i wskazówkami doradcy

Micro-Study Liczba dni: 5

Błogosławieństwa (krótkie studium na 5 dni)

Krótkie studium o błogosławieństwach Jezusa i życiu zgodnym z zasadami Królestwa Bożego.

Podgląd sesji 1:

Pokorni i pogrążeni w smutku

schedule 6 min

Micro-Study Liczba dni: 5

Psalmy pocieszenia (krótkie studium na 5 dni)

Krótkie, wyciszające sesje oparte na Psalmach.

Podgląd sesji 1:

Troska Pasterza

schedule 5 min

lock_open Utwórz bezpłatne konto, aby zapisywać notatki, śledzić postępy i odblokować wszystkie sesje

person_add Utwórz bezpłatne konto

auto_stories Komentarz Bible Guided

Ci niebiańscy goście przybyli, by potwierdzić obietnicę, że Abraham będzie miał syna z Sarą. Abraham okazał im serdeczną gościnność, a oni odwzajemnili ją łaskawą wieścią z nieba, jak czytamy w Ewangelii Mateusza 10:41. Przyjął aniołów i otrzymał nagrodę, jaką przynosi anielskie poselstwo.

Najpierw zadbano o to, by Sara mogła usłyszeć rozmowę. Miała począć dzięki wierze, dlatego obietnica musiała zostać wypowiedziana także do niej, jak czytamy w Liście do Hebrajczyków 11:11. W tamtej kulturze kobiety zazwyczaj nie jadały z mężczyznami, zwłaszcza z nieznajomymi, lecz pozostawały w swojej części domu. Sara nie była więc widoczna, ale mogła słyszeć.

Aniołowie pytają: „Gdzie jest Sara, twoja żona?”. Wymieniając ją po imieniu, pokazują Abrahamowi, że dobrze znają jego i jego rodzinę. Pytając o nią, wyrażają też życzliwą troskę o dom człowieka, który dobrze ich przyjął. Zwykła uprzejmość jest czymś dobrym, a gdy wypływa z chrześcijańskiej miłości, staje się święta.

Wspominając Sarę, która słucha w pobliżu, skłaniają ją do uważnego wysłuchania dalszych słów. Abraham odpowiada: „Jest w namiocie”. To było wtedy właściwe miejsce dla niej; przebywała tam jak zwykle, gotowa w razie potrzeby. Córki Sary mogą uczyć się od niej i troszczyć o dom, jak zachęca List do Tytusa 2:5. Błąkanie się po świecie niczego nie przynosi. Pociechy od Boga i Jego obietnic najpewniej doświadczą ci, którzy są tam, gdzie powinni być, i wykonują swoje obowiązki, jak pokazuje Ewangelia Łukasza 2:8.

Następnie obietnica zostaje powtórzona i potwierdzona: Sara urodzi syna, jak czytamy w Księdze Rodzaju 18:10. Bóg mówi w istocie: „Wrócę w wyznaczonym czasie i wtedy spełnię obietnicę”. Bóg powraca do tych, którzy Go przyjmują i z szacunkiem witają Jego obecność; odwzajemnia życzliwość miłosierdziem. Obietnica zostaje ponownie przywołana w Księdze Rodzaju 18:14. Podobnie w Starym Testamencie często powtarzano obietnice dotyczące Mesjasza, by umacniać wiarę ludu Bożego.

Jesteśmy powolni w wierzeniu, dlatego tę samą prawdę trzeba nam powtarzać. To właśnie słowo obietnicy, o którym Paweł pisze w Liście do Rzymian 9:9 i przez które narodził się Izaak. Te same błogosławieństwa, które inni otrzymują dzięki powszechnej Bożej opatrzności, wierzący otrzymują na mocy obietnicy, a to czyni je słodszymi i pewniejszymi. Duchowe dzieci Abrahama zawdzięczają obietnicy życie, radość, nadzieję i wszystko, co mają. Rodzą się przez słowo Boże, jak czytamy w Pierwszym Liście Piotra 1:23.

Sara uznaje tę wiadomość za zbyt piękną, by mogła być prawdziwa, i jeszcze w nią nie wierzy. Śmieje się w duchu, jak czytamy w Księdze Rodzaju 18:12. Nie jest to radosny śmiech wiary, podobny do śmiechu Abrahama z Księgi Rodzaju 17:17, lecz śmiech zwątpienia i nieufności. Ten sam zewnętrzny czyn może wypływać z bardzo różnych serc, a sprawiedliwie osądzić je może tylko Bóg, który zna serce.

Głównym powodem wątpliwości Sary jest jej wiek. Uważa, że jest już za stara, by urodzić dziecko, zwłaszcza że przez całe życie była bezpłodna, a Abraham również jest stary. A jednak nazywa Abrahama „moim panem”. To jedyny dobry element jej słów i Duch Święty zwraca na niego uwagę, by ją uhonorować, jak czytamy w Pierwszym Liście Piotra 3:6. Chrześcijańskie żony powinny naśladować tego pełnego szacunku ducha, jak zachęca List do Efezjan 5:33. My także powinniśmy dostrzegać to, co zostało powiedziane dobrze, a słabości osłaniać miłością.

Ludzkie poczucie niemożliwości często zdaje się sprzeciwiać Bożej obietnicy. Wątpliwości wynikające z tego, co widzimy, łatwo mogą zachwiać słabą wiarą, nawet u prawdziwie wierzących. Trudno trzymać się Boga, pierwszej przyczyny wszystkiego, gdy otaczające nas przyczyny pośrednie zdają się przemawiać przeciwko Jego słowu. Nawet gdy wiara jest prawdziwa, niewiara często zacięcie z nią walczy. Sara mogła powiedzieć: „Panie, wierzę” — jak wynika z Listu do Hebrajczyków 11:11 — a zarazem potrzebowała powiedzieć: „Panie, pomóż mojej niewierze”.

Anioł upomina Sarę za jej niewłaściwą nieufność, jak czytamy w Księdze Rodzaju 18:13–14. Choć okazywała gościom życzliwość i hojność, została skorygowana, gdy postąpiła źle. Chrystus podobnie zwrócił uwagę Marcie w jej własnym domu, jak czytamy w Ewangelii Łukasza 10:40–41. Przyjaciele mogą być dla nas życzliwi, ale nie oznacza to, że należy pozostawiać grzech bez napomnienia.

Bóg przekazuje Sarze to upomnienie za pośrednictwem jej męża, Abrahama. Pyta go: „Dlaczego Sara się śmiała?”. Być może Abraham nie powiedział jej o obietnicy, którą już otrzymał; gdyby podzielił się z nią wszystkim, być może nie byłaby tak zaskoczona. A może Abraham otrzymał to polecenie po to, by sam jej o tym powiedzieć. Wzajemne korygowanie się, gdy jest potrzebne, należy do życia małżeńskiego.

Upomnienie jest jasne i poparte ważnym powodem: „Dlaczego Sara się śmiała?”. Warto zastanawiać się, dlaczego się śmiejemy, by nasz śmiech nie był śmiechem głupców, przed czym przestrzega Księga Koheleta 7:6. Warto też zastanowić się nad własnym śmiechem. Nasza niewiara i nieufność są poważnym przewinieniem wobec Boga niebios. Słusznie bierze On za złe, gdy przeciwstawiamy Jego obietnicy to, co widzimy, jak pokazuje Ewangelia Łukasza 1:18.

Potem pada pytanie, które odpowiada na każdą skargę ludzkiej natury: „Czy jest coś niemożliwego dla Pana?”. Kryją się w nim dwie kwestie. Po pierwsze, czy istnieje coś tak skrytego, że Bóg nie może tego wiedzieć? Nie — nawet śmiech Sary nie umknął Jego uwadze, choć rozległ się tylko w jej myślach. Po drugie, czy istnieje coś tak trudnego, że Bóg nie może tego uczynić? Nie — nawet obdarzenie Sary dzieckiem w podeszłym wieku nie jest dla Niego niemożliwe.

Sara próbuje wtedy niemądrze ukryć swój błąd, jak czytamy w Księdze Rodzaju 18:15. Zaprzecza i mówi: „Nie śmiałam się”, sądząc, że nikt nie będzie w stanie dowieść jej winy. Kłamie ze strachu, ale nie da się niczego ukryć przed Bogiem, który wszystko widzi. Ku jej zawstydzeniu słyszy: „Śmiałaś się”.

Wydaje się, że Sara częściowo wycofuje się tu ze swojej nieufności. Być może, połączywszy ze sobą różne fakty, dostrzega, że obietnica rzeczywiście pochodzi od Boga i jest skierowana do niej, więc porzuca swoje wątpliwości. Zarazem jednak próbuje zakryć jeden grzech drugim, kłamiąc. Czynienie zła jest hańbiące, ale zapieranie się go jest jeszcze gorsze, bo pomnaża grzech.

Strach przed napomnieniem często prowadzi ludzi do takiego postępowania, jak czytamy w Księdze Izajasza 57:11. Oszukujemy samych siebie, jeśli sądzimy, że uda nam się zwieść Boga. On może ujawnić prawdę i uczyni to, ku naszemu zawstydzeniu, jeśli nie okażemy skruchy. Temu, kto ukrywa swój grzech, nie będzie się wiodło, bo nadejdzie dzień, w którym wszystko zostanie ujawnione.

diversity_3 Perspektywy chrześcijańskiej AI

Heart
Serce Inteligencja emocjonalna
Pytanie zadane Abrahamowi brzmi zwyczajnie: gdzie jest jego żona, Sara. Ona sama nie stoi przy gościach pod drzewem i nie zabiera głosu, a mimo to to o niej mowa w tym spotkaniu. Z następnego wiersza, … Przeczytaj pełną perspektywę Pokaż mniej

Pytanie zadane Abrahamowi brzmi zwyczajnie: gdzie jest jego żona, Sara. Ona sama nie stoi przy gościach pod drzewem i nie zabiera głosu, a mimo to to o niej mowa w tym spotkaniu. Z następnego wiersza, Księgi Rodzaju 18:10, wiadomo, że przysłuchiwała się u wejścia do namiotu, tuż za plecami męża. Jej obecność jest więc prawdziwa, choć na uboczu, i właśnie tam dociera do niej obietnica dotycząca jej własnego życia. Odpowiedź Abrahama, „W tym oto namiocie”, wskazuje jej miejsce bez komentarza. Nie ma w niej ani oskarżenia, ani tłumaczenia się, jest zwykłe określenie, gdzie ktoś przebywa. W tym prostym zdaniu słychać jednak pewną czułość. Bóg mówi o Sarze, zanim ona się odezwie, i zna jej położenie dokładnie, także wtedy, gdy stoi przy progu, pół kroku od rozmowy, która dotyczy jej przyszłości. Najbardziej poruszające wydaje mi się to, że obietnica nie czeka, aż człowiek wyjdzie na środek. Dociera tam, gdzie już jest. W Księdze Rodzaju 18:9 widać, że nawet najbliższe sprawy serca mogą być rozstrzygane z dala od widoku, a jednak nie są pozostawione samym sobie.

Mind
Umysł Mądrość teologiczna
Pytanie o Sarę pada w samym środku gościnnego posiłku. Abraham przygotował jedzenie dla przybyszów, lecz rozmowa odsłania, że spotkanie dotyczy czegoś więcej niż gościnności: zapowiedzi narodzin syna. „W tym oto namiocie” wskazuje miejsce, w którym … Przeczytaj pełną perspektywę Pokaż mniej

Pytanie o Sarę pada w samym środku gościnnego posiłku. Abraham przygotował jedzenie dla przybyszów, lecz rozmowa odsłania, że spotkanie dotyczy czegoś więcej niż gościnności: zapowiedzi narodzin syna. „W tym oto namiocie” wskazuje miejsce, w którym Sara pozostaje poza bezpośrednim rozmówcą, a jednak nie poza wydarzeniem. W następnym wersecie jeden z gości kieruje obietnicę właśnie ku niej. Ten szczegół ma znaczenie dla sposobu czytania sceny. Sara nie jest tylko osobą wspomnianą przez Abrahama ani bierną częścią jego historii. Jej obecność w namiocie łączy codzienną przestrzeń domu z obietnicą, która z ludzkiego punktu widzenia wydaje się niemożliwa. Później tekst mówi, że przysłuchuje się u wejścia, a jej śmiech odsłania napięcie między zapowiedzią a podeszłym wiekiem obojga małżonków. Sam werset nie wyjaśnia jeszcze, kim są trzej przybysze ani jak dokładnie należy rozumieć ich tożsamość. Pokazuje natomiast, że rozmowa z Abrahamem obejmuje także Sarę i zapowiada dalszy ciąg opowieści: obietnica zostaje wypowiedziana w miejscu jej życia, choć jej spełnienie przekracza zwyczajne ludzkie oczekiwania.

Life
Życie Praktyczne zastosowanie
Pytanie przybyszów brzmi zwyczajnie: „Gdzie jest twoja żona, Sara?”. Abraham odpowiada równie krótko: „W tym oto namiocie.” Ta prosta wymiana dotyczy jednak czegoś bardzo ważnego, bo w tej scenie Bóg mówi o synu, który ma … Przeczytaj pełną perspektywę Pokaż mniej

Pytanie przybyszów brzmi zwyczajnie: „Gdzie jest twoja żona, Sara?”. Abraham odpowiada równie krótko: „W tym oto namiocie.” Ta prosta wymiana dotyczy jednak czegoś bardzo ważnego, bo w tej scenie Bóg mówi o synu, który ma się urodzić przez Sarę. Warto zauważyć, czym Sara zajmowała się przed przybyciem gości. Abraham idzie do jej namiotu i każe jej szybko przygotować ciasto na podpłomyki (Księga Rodzaju 18:6). Jej praca odbywa się poza spojrzeniami gości, a jednak w samym środku domu. Gdy obietnica zostaje wypowiedziana, Sara nie zabiera głosu przy stole, lecz przysłuchuje się z wejścia do namiotu (Księga Rodzaju 18:10). Taka scena pasuje do życia wielu rodzin. Ktoś piecze, sprząta, przygotowuje posiłki, a rozmowy toczą się przy stole bez niego lub bez niej. Tymczasem obietnica dotyczy całego domu. Ten fragment pokazuje, że Boże działanie rozgrywa się w zwykłym namiocie, pośród ciasta, ognia i codziennych obowiązków, i że obecność w takim domu ma znaczenie, nawet gdy nie jest widoczna na pierwszym planie.

Soul
Dusza Perspektywa wieczności
W Księdze Rodzaju 18:9 goście przerywają rozmowę o posiłku prostym pytaniem: „Gdzie jest twoja żona, Sara?”. Abraham odpowiada: „W tym oto namiocie”. To zwyczajna wymiana zdań, a jednak kieruje uwagę ku osobie, której dotąd nie … Przeczytaj pełną perspektywę Pokaż mniej

W Księdze Rodzaju 18:9 goście przerywają rozmowę o posiłku prostym pytaniem: „Gdzie jest twoja żona, Sara?”. Abraham odpowiada: „W tym oto namiocie”. To zwyczajna wymiana zdań, a jednak kieruje uwagę ku osobie, której dotąd nie widać przy gościach. Sara jest blisko, za płótnem namiotu, i słucha. Namiot wyznacza granicę między tym, co dzieje się na zewnątrz, a tym, co pozostaje ukryte. Nie oddziela jednak Sary od słów, które za chwilę usłyszy. W następnym wersecie pada zapowiedź narodzin syna. Obietnica zostaje wypowiedziana w obecności Abrahama, lecz dotyczy także Sary i jej przyszłości. Ten szczegół nie daje podstaw, by dopisywać jej reakcję na pytanie gości. Pokazuje natomiast, że w opowieści jej miejsce nie jest nieistotne tylko dlatego, że pozostaje poza wzrokiem. Życie rozgrywa się także za zasłoną codzienności, w przestrzeni, której inni nie widzą. A Boże słowo, skierowane do domowników w tej scenie, obejmuje również tę, która słucha z wnętrza namiotu.

Chrześcijańska AI uwzględniająca wyznanie

Księga Rodzaju 18:9: zastosuj ten werset w swoim życiu już dziś

Uzyskaj wskazówki oparte na Piśmie Świętym, uwzględniające Twoje wyznanie i dopasowane do Twojej sytuacji.

1 Zadaj pytanie arrow_forward 2 Weź pod uwagę swoją tradycję arrow_forward 3 Zastosuj Pismo Święte

✓ Nie potrzebujesz karty płatniczej • ✓ 100% prywatnie • ✓ Bezpłatny pakiet na start: 15

healing Zastosowanie wspierające regenerację

Pytanie „Gdzie jest twoja żona, Sara?” i prosta odpowiedź Abrahama: „W tym oto namiocie” osadzają ważną zapowiedź w zwyczajnej, konkretnej scenie gościnności. Sara jest blisko, choć pozostaje poza rozmową. Ten szczegół nie mówi, co czuje ani dlaczego nie wychodzi, dlatego nie należy dopisywać jej przeżyć. Może jednak przypominać, że ludzie przeżywają ważne chwile w różny sposób: ktoś mówi otwarcie, a ktoś potrzebuje czasu i bezpiecznego dystansu.

W trudnym okresie lęk, przewlekły stres, depresja lub doświadczenie traumy mogą utrudniać rozmowę i przyjmowanie wsparcia. Nie trzeba wymuszać zwierzeń ani oceniać czyjegoś milczenia. Pomocne bywa spokojne, konkretne zapytanie o potrzebę, uszanowanie granic i zaoferowanie obecności bez nacisku. Można też zadbać o podstawy regulacji napięcia: powolny oddech, regularny sen i kontakt z zaufaną osobą. Jeśli objawy utrzymują się, nasilają lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się ze specjalistą zdrowia psychicznego. Biblijna scena nie obiecuje, że cierpienie szybko minie; zachęca raczej do uważności na osoby obecne w naszym życiu.

info Częste błędne zastosowania, których warto unikać expand_more

W Księdze Rodzaju 18:9 goście pytają Abrahama o Sarę, a on wskazuje, że jest w namiocie. Nie należy z tego krótkiego dialogu wyprowadzać twierdzeń, że Sara jest nieważna, ma pozostać niewidoczna albo że jej miejsce ogranicza się do domu. Nie jest to też nakaz, by osoby doświadczające przemocy lub kontroli były posłuszne i milczały. Takie użycie wersetu może wzmacniać krzywdę. Późniejsza zapowiedź narodzin syna nie uzasadnia obiecywania każdej osobie określonego uzdrowienia, macierzyństwa ani pomyślnego zakończenia trudności. Nie należy uciszać żalu czy lęku hasłami o „pozytywnym myśleniu” ani zastępować pomocy duchowymi zapewnieniami. Gdy cierpienie utrudnia codzienne funkcjonowanie lub pojawia się zagrożenie, warto skorzystać ze wsparcia specjalisty zdrowia psychicznego; przy bezpośrednim niebezpieczeństwie potrzebna jest pilna pomoc.

Często zadawane pytania

Dlaczego Księga Rodzaju 18:9 jest ważna?
Księga Rodzaju 18:9 pokazuje, jak rozmowa Abrahama z przybyszami przenosi uwagę na Sarę. Pytają go, gdzie jest jego żona, a Abraham odpowiada, że znajduje się w namiocie. W następnym wersecie jeden z nich zapowiada, że Sara będzie miała syna. Ten krótki dialog przygotowuje więc czytelnika na ważną wiadomość dotyczącą jej przyszłości. Warto pamiętać, że sam werset 9 nie zawiera jeszcze tej zapowiedzi.
Jaki jest kontekst Księgi Rodzaju 18:9?
W Księdze Rodzaju 18 Abraham spotyka przy dębach Mamre trzech ludzi i zaprasza ich na posiłek. Gdy jedzą, pytają go o Sarę: „Gdzie jest twoja żona, Sara?”. Abraham odpowiada: „W tym oto namiocie”. Sara przysłuchuje się u wejścia do namiotu, a zaraz potem jeden z gości mówi Abrahamowi, że za rok będzie miała syna. Ten kontekst łączy zwykłą rozmowę podczas odwiedzin z niezwykłą zapowiedzią.
Kto pyta Abrahama o Sarę w Księdze Rodzaju 18:9?
W Księdze Rodzaju 18:9 pytanie zadają rozmówcy Abrahama, określeni w wersecie jako „oni”. Wcześniej opowiadanie mówi o trzech ludziach, których Abraham przyjął i ugościł. Werset nie wyjaśnia osobno, który z nich wypowiada pytanie. W kolejnym wersecie jeden z gości zapowiada narodziny syna Sary. Warto odróżnić te szczegóły tekstu od dalszych wniosków dotyczących tożsamości przybyszów.
Co oznacza odpowiedź Abrahama w Księdze Rodzaju 18:9?
Abraham odpowiada po prostu, że Sara jest w namiocie. Werset nie podaje ukrytego znaczenia tej odpowiedzi ani nie mówi, że Abraham zna już treść zapowiedzi, która pojawi się za chwilę. Dowiadujemy się natomiast, że Sara jest blisko i może przysłuchiwać się rozmowie. Właśnie przy wejściu do namiotu słyszy późniejszą zapowiedź, że będzie miała syna. To pomaga zrozumieć, dlaczego jej reakcja pojawia się w dalszej części opowiadania.
Jak zastosować Księgę Rodzaju 18:9 w codziennym życiu?
Księga Rodzaju 18:9 nie zawiera bezpośredniego nakazu, ale może skłonić do uważnego czytania całej sceny. Abraham odpowiada na pytanie o Sarę, a dalsza rozmowa ujawnia, że jej obecność ma znaczenie dla opowiadania. Czytając ten fragment, możesz zauważyć, jak pytania i krótkie odpowiedzi prowadzą do ważnych wiadomości. Warto też sprawdzać, co mówi sam werset, a co wynika dopiero z jego kontekstu, zamiast przypisywać mu myśli, których tekst nie wyraża.

Z tego rozdziału

Codzienna modlitwa

Otrzymuj e-mailem codzienne rozważanie biblijne

Zacznij każdy poranek od wersetu, modlitwy i prostego kroku na dziś.

Bezpłatnie. Możesz zrezygnować w dowolnym momencie. Nigdy nie udostępniamy Twojego adresu e-mail.

Ważna informacja: Wskazówki biblijne nie zastępują profesjonalnej pomocy w zakresie zdrowia psychicznego. Jeśli przeżywasz kryzys, skontaktuj się z Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym pod numerem 800 70 2222 lub niezwłocznie poszukaj profesjonalnej pomocy.

Bible Guided oferuje wsparcie oparte na wierze, które powinno uzupełniać profesjonalną pomoc terapeutyczną, a nie ją zastępować.