Księga Rodzaju 18:29 – znaczenie i zastosowanie

Abraham nie przestaje prosić, a Pan nie przestaje odpowiadać. W tym fragmencie widać rozmowę, w której jeden człowiek mówi jednocześnie ze strachem i z odwagą. Abraham wie, że jest pyłem i prochem, a mimo to ośmiela się mówić dalej, jak zapisano w Księdze Rodzaju 18:27. Liczba czterdziestu stoi w środku tej drogi w dół, między czterdziestoma pięcioma a trzydziestoma. Tekst nie tłumaczy, skąd taka liczba, i nie opisuje żadnego gniewu ze strony Boga. Za każdym razem Pan odpowiada w podobnym duchu, zapowiadając, że nie zniszczy miasta, jeśli znajdzie w nim sprawiedliwych. W zdaniu „Nie dokonam zniszczenia przez wzgląd na tych czterdziestu.” słychać spokój kogoś, kto nie traktuje tej prośby jak targu do wygrania. Konkretna liczba ma znaczenie w tej rozmowie, ale nie zamyka drogi do Bożej uwagi. Najmocniej zostaje w pamięci to, że rozmowa trwa, dopóki Abraham ma jeszcze o co prosić. Pan jest obecny przy każdym kolejnym pytaniu i nie zamyka się przed kimś, kto mówi uporczywie, ale pokornie. Ten obraz pokazuje wiarę, która nie boi się pytać, oraz Boga, który chce być w takiej rozmowie obecny.

„A może znalazłoby się tam czterdziestu?” — pytanie Abrahama jest kolejnym etapem rozmowy, nie próbą podważenia Bożej władzy. Wcześniej prosił, by sprawiedliwi nie zginęli razem z bezbożnymi, odwołując się do Boga jako sędziego całej ziemi. Odpowiedź o czterdziestu pokazuje, że Pan zgadza się oszczędzić miasto, jeśli znajdzie się w nim taka liczba sprawiedliwych. Kluczowe rozróżnienie dotyczy sprawiedliwości i miłosierdzia: Abraham nie prosi o uznanie zła za dobro, lecz o to, by kara nie dosięgła sprawiedliwych wraz z winnymi. W tej rozmowie Boże miłosierdzie nie jest przedstawione jako obojętność wobec zła. Zarazem sąd nie jawi się jako bezmyślne unicestwienie wszystkich bez różnicy. Bóg słucha kolejnych próśb i odpowiada na każdą z nich. Liczba czterdziestu nie jest tu ogólną obietnicą, że obecność niewielkiej grupy dobrych ludzi zawsze ocali społeczność. To część konkretnego dialogu o Sodomie. Werset odsłania jednak ważną cechę tej sceny: Abraham może śmiało pytać, ponieważ Boża sprawiedliwość nie wyklucza miłosierdzia.

Abraham w Księdze Rodzaju 18:29 odzywa się ponownie i pyta wprost: „A może znalazłoby się tam czterdziestu?” Schodzi po drabinie liczb, od pięćdziesięciu do dziesięciu, i czasem zaczyna od prośby o wybaczenie własnej śmiałości. Pan odpowiada wprost, na każdą prośbę osobno. Najwięcej daje do myślenia to, co ta rozmowa pokazuje o modlitwie. Abraham wie, że jest pyłem i prochem, a mimo to nie rezygnuje z wstawiennictwa za innych. Nie czeka na pewność, że jego słowa cokolwiek zmienią. Zadaje pytanie, a potem następne. Tekst mówi wyraźnie, że Pan nie zniszczy miasta przez wzgląd na sprawiedliwych. Nie obiecuje jednak, że każda prośba otrzyma taki sam wynik, i nie wyjaśnia, dlaczego rozmowa zatrzymuje się na dziesięciu. Tych szczegółów nie warto domyślać się na siłę. Najprostsza lekcja jest taka, że szczera modlitwa może być jednocześnie konkretna i pokorna. Abraham nie udaje kogoś większego, a mimo to zostaje wysłuchany.

Abraham znów pyta, choć liczba sprawiedliwych jest już znacznie mniejsza niż pięćdziesiąt. Nie targuje się o własne bezpieczeństwo. Wcześniej prosił, by sprawiedliwi nie zginęli razem z bezbożnymi, i odwołał się do Bożej sprawiedliwości. Teraz jego prośba trwa: los miasta nie jest dla niego obojętny. Odpowiedź Boga pozostaje konkretna: nie dokona zniszczenia ze względu na czterdziestu. W tej rozmowie miłosierdzie nie jest zapomnieniem o złu ani obietnicą, że każda krzywda doczesna zostanie powstrzymana. Jest gotowością Boga, by oszczędzić całe miasto ze względu na garstkę sprawiedliwych. Abraham staje przed Bogiem z prośbą o innych, a Bóg słucha. Można dostrzec w tej scenie obraz wspólnoty, której los nie zależy wyłącznie od jednostkowej niewinności: życie sprawiedliwych ma znaczenie także dla tych, którzy ich otaczają. Nie oznacza to, że dobro tych nielicznych automatycznie przemienia miasto. Tekst pokazuje raczej, jak poważnie Bóg traktuje prośbę o ocalenie i jak Abraham nie odwraca wzroku od ludzi zagrożonych sądem. Nadzieja tej rozmowy mieści się w tym, że przed Bogiem można wstawiać się za całym miastem.