Księga Rodzaju 18:26 – znaczenie i zastosowanie

Abraham stoi przed Bogiem z niepokojem, który słychać w każdym jego pytaniu. Martwi go los ludzi z Sodomy i możliwość, że w tym mieście zginą również sprawiedliwi. W Księdze Rodzaju 18:26 odpowiedź jest zaskakująco łagodna. Pan zapowiada, że całe miasto zostanie oszczędzone ze względu na tych, których Abraham wymienia, choć nikt z nich nie został wskazany z imienia. Warto zwrócić uwagę na sformułowanie „przez wzgląd na nich”. Pięćdziesięciu sprawiedliwych staje się powodem miłosierdzia dla całego miasta, ale wers nie obiecuje ochrony każdemu mieszkańcowi z osobna. Sam tekst nie mówi jeszcze, co wydarzy się, gdy sprawiedliwych będzie mniej, bo dalsza część rozmowy dopiero to podejmuje. Scena pokazuje przede wszystkim, że Bóg słucha człowieka, który nazywa siebie pyłem i prochem, i nie przerywa mu tej szczerej, pełnej troski prośby. Najbardziej poruszające jest to, że odpowiedź Pana nie zamyka rozmowy. Otwiera przestrzeń, w której Abraham może prosić raz jeszcze, a miłosierdzie pojawia się w tym dialogu jako coś, co Bóg chce wypowiadać na nowo. Ten fragment pokazuje, że łaska nie czeka na idealne warunki, lecz rodzi się w rozmowie, która trwa.

„Jeżeli znajdę w Sodomie pięćdziesięciu sprawiedliwych, przebaczę całemu miastu przez wzgląd na nich” — odpowiedź Boga pada w rozmowie, którą rozpoczął Abraham pytaniem o los sprawiedliwych i bezbożnych. Nie jest to obietnica, że wszyscy mieszkańcy Sodomy są niewinni. Bóg mówi warunkowo: jeśli znajdzie się tam pięćdziesięciu sprawiedliwych, ocali całe miasto ze względu na nich. Kluczowe rozróżnienie dotyczy sprawiedliwości i miłosierdzia. Abraham nie prosi, by zło przestało mieć znaczenie; obawia się, że sprawiedliwi zostaną potraktowani tak samo jak bezbożni. Odpowiedź Boga pokazuje, że nie lekceważy tego pytania. W kolejnych wersetach Abraham prosi o ocalenie miasta także przy mniejszej liczbie sprawiedliwych, a Bóg za każdym razem zgadza się na taki warunek. Werset odsłania więc sąd nie jako bezmyślne zniszczenie, lecz jako działanie Boga, który słucha argumentu o sprawiedliwości i okazuje miłosierdzie całej społeczności ze względu na niewielu. Nie wynika stąd, że dobro niewielu zawsze zapobiegnie sądowi. W tej rozmowie widać jednak, że Boża sprawiedliwość pozostawia miejsce na wstawiennictwo i łaskę.

Ta odpowiedź ma w sobie praktyczną siłę. Pan zapowiada, że przebaczy całemu miastu, jeśli znajdzie w nim pięćdziesięciu sprawiedliwych. Abraham wcześniej zapytał, czy sprawiedliwych nie trzeba oszczędzić razem z całą resztą, bo nie chciał, aby sprawiedliwy spotkał ten sam los co bezbożny. Bóg odpowiada na tę troskę przebaczeniem. Warto zauważyć, czego ten werset nie obiecuje. Nie mówi, że sprawiedliwi będą wolni od cierpienia ani że ich życie upłynie bez trudów. Mówi o tym, że obecność wiernych ludzi ma znaczenie dla innych, także dla tych, których nie znają. W codzienności wygląda to skromnie. Ktoś w rodzinie, w pracy albo w sąsiedztwie trwa przy uczciwości i przy modlitwie, bez rozgłosu, i zwykle nie wie, komu jego wierność przynosi osłonę. Ten fragment pokazuje, że wierność nie zostaje w sferze prywatnej, lecz wpływa na całe otoczenie, nawet wtedy, gdy nikt tego jeszcze nie widzi. Ten werset zostawia obraz małej grupy wiernych, która może stać się schronieniem dla wielu. Przebaczenie dla całego miasta zostało tu powiązane z kilkoma wiernymi osobami.

W słowach Boga sprawiedliwość nie staje się obojętna na los miasta. Abraham pyta, czy sprawiedliwi mieliby zginąć razem z bezbożnymi, a odpowiedź odsłania możliwość ocalenia całej Sodomy ze względu na pięćdziesięciu sprawiedliwych. Nie jest to obietnica, że każde miasto lub każda wspólnota zostanie zachowana dzięki niewielkiej grupie. W tej rozmowie Bóg odpowiada na konkretne wstawiennictwo Abrahama i stawia warunek: „Jeżeli znajdę”. Ważne jest także, że Abraham nie przestaje pytać. W kolejnych wypowiedziach prosi o łaskę nawet wtedy, gdy pyta o mniejszą liczbę sprawiedliwych. Jego śmiałość wyrasta z czci: wie, że jest „pyłem i prochem”, a jednak nie milczy wobec perspektywy wspólnej zagłady. Można wyobrazić sobie, jak obecność kilku wiernych osób podtrzymuje więź z całym miastem, choć samo miasto nie staje się przez to niewinne. Obraz ten nie rozstrzyga, co ostatecznie spotka Sodomę; pokazuje wagę pytania Abrahama. W tym fragmencie modlitwa nie jest próbą unieważnienia sądu, lecz szukaniem miejsca dla miłosierdzia w obliczu sądu. Nadzieja nie opiera się tu na niewinności wszystkich, ale na tym, że Bóg słyszy prośbę za innych.