Księga Rodzaju 18:24 – znaczenie i zastosowanie

Abraham nie prosi tu o własne ocalenie. Słyszy, że nad Sodomą zbiera się wyrok, i jego słowa niosą niepokój o ludzi, których nawet nie zna z imienia. Pytanie, które zadaje, brzmi: „czy także zniszczysz to miasto i nie przebaczysz mu przez wzgląd na tych pięćdziesięciu sprawiedliwych, którzy w nim mieszkają?”. Jest szczere i trochę drżące, a mimo to wypowiedziane wprost, bez odwracania wzroku od Boga. Warto zauważyć, kto je zadaje. Ten, który za chwilę nazwie siebie pyłem i prochem, nie milczy. Jego odwaga nie wynika z pewności siebie, lecz z tego, że wie, do kogo mówi. Wstawiennictwo pojawia się więc jako rozmowa z Bogiem, a nie jako wyuczona procedura. Ten fragment nie obiecuje jednak, że obecność sprawiedliwych zawsze ocali miasto ani że modlitwa za innych gwarantuje każdemu wybawienie. To pytanie, a odpowiedź Pana pojawi się w kolejnych wersetach. Przede wszystkim jednak Księga Rodzaju 18:24 pokazuje, że Bóg słucha także wtedy, gdy człowiek mówi trudno i z obawą.

Abraham nie ogłasza, że Sodoma jest niewinna. Tuż wcześniej pada skarga na ciężkie występki miasta, a patriarcha pyta, czy sprawiedliwi zostaną zgładzeni razem z bezbożnymi. Werset 24 rozwija tę obawę w konkretną prośbę: czy obecność pięćdziesięciu sprawiedliwych mogłaby ocalić całe miasto? Kluczowe rozróżnienie dotyczy sprawiedliwości i miłosierdzia. Abraham nie przeciwstawia jednego drugiemu, jak gdyby miłosierdzie wymagało zignorowania zła. Pyta, czy sąd nad społecznością może objąć także niewinnych, i odwołuje się do sprawiedliwości Boga, „sędziego nad całą ziemią”. Odpowiedź w następnym wersecie potwierdza, że Bóg jest gotów oszczędzić całe miasto ze względu na sprawiedliwych, jeśli ich tam znajdzie. To nie jest ogólna obietnica, że obecność dobrych ludzi zawsze ochroni każdą społeczność przed konsekwencjami zła. To część szczególnej rozmowy Abrahama z Bogiem o Sodomie. Jej znaczenie odsłania się także w dalszych pytaniach patriarchy o coraz mniejszą liczbę sprawiedliwych: nie przestaje on szukać granicy, przy której miłosierdzie może ocalić innych. W tej rozmowie wstawiennictwo Abrahama nie ukrywa winy miasta, lecz poważnie traktuje zarówno Boży sąd, jak i możliwość ocalenia.

Abraham nie prosi tu o własne ocalenie. Stoi przed Bogiem i mówi o całym mieście, o ludziach, których nie zna z imienia. Pytanie zaczyna się od słowa „Może”, bo Abraham nie wie, ilu sprawiedliwych tam mieszka. Wie tylko, że nie chce, by niewinni zginęli razem z winnymi. Warto zauważyć, że Abraham nie zakłada z góry, iż miasto zasługuje na łaskę. Pyta, czy obecność sprawiedliwych ma znaczenie dla losu całej wspólnoty. Bóg odpowiada w Księdze Rodzaju 18:26, że przebaczy miastu przez wzgląd na pięćdziesięciu. Ta obietnica dotyczy konkretnych ludzi w konkretnym miejscu, a nie każdego, kto mieszka w mieście. Wierność jednej osoby bywa dla innych większą ochroną, niż ona sama widzi. Ktoś, kto przez lata zachowuje uczciwość w pracy, może nie zmienić całej firmy, ale bywa tym, dzięki komu trudne decyzje mają sens. Taki obraz nie jest gwarancją wyniku. Pokazuje raczej, jak Boża sprawiedliwość i ludzka wierność splatają się w zwyczajnych dniach. Najmocniejszy obraz tego fragmentu to jednak sam Abraham, śmiertelnik, który ośmiela się mówić do Boga i nazywa siebie pyłem i prochem. Odwaga w modlitwie i pokora wobec Stwórcy idą tu razem.

W Księdze Rodzaju 18:24 Abraham staje wobec Boga nie z gotową odpowiedzią, lecz z pytaniem o los miasta. „Może w tym mieście jest pięćdziesięciu sprawiedliwych” — ta ostrożna nadzieja nie unieważnia skargi na ciężkie występki Sodomy. Abraham nie pomniejsza zła; pyta, czy sprawiedliwi mają zginąć razem z bezbożnymi. W jego słowach widać odwagę, która wyrasta z zaufania do Bożej sprawiedliwości. Skoro Bóg jest sędzią całej ziemi, Abraham wierzy, że osąd nie będzie ślepy na niewinnych. Odpowiedź Boga pogłębia tę nadzieję: miasto może zostać oszczędzone ze względu na sprawiedliwych, którzy w nim mieszkają. Pięćdziesięciu nie jest tu ozdobną liczbą. To konkretni ludzie, których wierność ma znaczenie także dla wspólnoty, nie tylko dla nich samych. Obraz miasta pozostającego pod znakiem Bożego miłosierdzia nie pozwala jednak uznać, że krzywda jest błaha albo że dobro jednych automatycznie usuwa wszelkie skutki zła. Abraham dopiero pyta, a dalsza rozmowa będzie odsłaniać kolejne progi tej prośby. W tym wersecie spotykają się powaga sądu i nadzieja, że Bóg widzi sprawiedliwych pośród miasta dotkniętego złem.