Księga Ezechiela 29:1 – znaczenie i zastosowanie

To proroctwo przeciw Egiptowi zostało wypowiedziane w dziesiątym roku niewoli. Umieszczono je po proroctwie przeciw Tyrowi, które pochodzi z jedenastego roku, ponieważ Tyr został zniszczony jako pierwszy. Zwycięstwo Nabuchodonozora nad Tyrem było nagrodą za jego służbę w tym miejscu, a potem przyszła zagłada Egiptu. Proroctwo przeciw Tyrowi zapisano więc najpierw, abyśmy mogli dostrzec tę kolejność.

Warto też zwrócić uwagę na czas pierwszego proroctwa przeciw Egiptowi. Zostało wypowiedziane właśnie wtedy, gdy król Egiptu maszerował z pomocą Jerozolimie, by odsunąć oblężenie (Księga Jeremiasza 37:5). Zawiódł jednak nadzieje, jakie pokładali w nim Judejczycy. Dobrze jest z wyprzedzeniem dostrzegać, że wszelka ludzka pomoc może zawieść, zwłaszcza gdy najbardziej kuszące jest, by jej zaufać. Dzięki temu możemy nauczyć się przestać polegać na człowieku.

Proroctwo jest skierowane przeciw faraonowi, królowi Egiptu, i przeciw całemu Egiptowi (Księga Ezechiela 29:2). Proroctwo przeciw Tyrowi zaczynało się od ludu, a potem przechodziło do władcy, tutaj zaś rozpoczyna się od władcy. To stosowne, bo pierwsze skutki proroctwa ujawniły się w niepokojach ludu i jego buncie przeciw królowi.

Panujący wówczas faraon Chofra został przedstawiony jako wielki smok, czyli krokodyl, leżący pośród swoich rzek i igrający w nich (Księga Ezechiela 29:3). Nil słynął z krokodyli. W oczach Boga król Egiptu był jak ogromna, groźna bestia, niosąca niebezpieczeństwo i krzywdę. Dlatego Bóg mówi: „Jestem przeciw tobie”. Można to rozumieć także tak: „Jestem nad tobą”.

Choćby ziemscy władcy wynosili się bardzo wysoko, jest Ktoś wyższy od nich — Bóg (Księga Koheleta 5:8). Może ich powściągnąć. Jeśli są okrutni i uciskają innych, pociągnie ich także do odpowiedzialności. W tym fragmencie widać pychę faraona i jego beztroskę. Odpoczywa nad rzekami, cieszy się swoim bogactwem i przyjemnościami, a Nil uważa za własność, którą stworzył dla siebie.

Przypisuje sobie nieograniczoną władzę, a poddanych traktuje jak sługi. Zachowuje się tak, jakby był niezależny, nie miał nad sobą nikogo ani obok siebie żadnego rywala. Sprawia też wrażenie, jakby nic nikomu nie zawdzięczał. Ludzie żyjący według światowych wartości często chełpią się tym, co posiadają, i zapominają, że wszystko, co mamy, zostało nam powierzone przez Boga. Nie należymy do samych siebie. Nawet nasze języki do nas nie należą (Księga Psalmów 12:4). Rzeki także nie są naszą własnością, bo ich źródło jest w Bogu.

Jeszcze większą niedorzecznością jest twierdzenie faraona, że stworzył Nil dla siebie. W ten sposób przypisuje sobie dwie rzeczy, które należą wyłącznie do Boga: stworzenie wszystkiego oraz to, że wszystko istnieje dla Niego. Tylko wielki Stwórca może powiedzieć o świecie i wszystkim, co go napełnia: „Stworzyłem to dla siebie”. Faraon mówi tak, bo nie myśli o Stwórcy rzeki ani nie oddaje czci Temu, który dawno temu ją ukształtował (Księga Izajasza 22:11). Wszystko, co mamy, otrzymujemy od Boga i powinniśmy używać tego dla Niego. Nie możemy powiedzieć: „Stworzyliśmy to”, a tym bardziej: „Stworzyliśmy to dla siebie”. Czym więc mielibyśmy się chlubić? Własne „ja” jest wielkim bożkiem, któremu świat oddaje cześć, odrzucając Boga i Jego panowanie.

Odpowiedzią Boga na pychę tego człowieka jest jego upokorzenie. Faraon jest jak wielki smok w wodach, więc Bóg rozprawi się z nim w sposób odpowiadający temu obrazowi (Księga Ezechiela 29:4, 5). Wyciągnie go z rzek. Bóg ma hak i linę dla tego Lewiatana i może nad nim zapanować nawet wtedy, gdy żadna ludzka siła nie potrafi tego zrobić (Księga Hioba 41:1). Słowa: „Wyciągnę cię spośród twoich rzek” znaczą, że Bóg wyrwie faraona z pałacu, królestwa i wszystkiego, w czym pokładał poczucie bezpieczeństwa i ufność.

Herodot podaje, że ten faraon rządził w wielkim dobrobycie przez dwadzieścia pięć lat i tak urósł w pychę, że twierdził, iż nawet sam Bóg nie zdoła wypędzić go z jego królestwa. Wkrótce miał się przekonać, jak bardzo się mylił, i że to, czemu ufał, nie zapewni mu ochrony. Bóg może wygnać człowieka właśnie z tego miejsca, w którym ten czuje się najbezpieczniej.

Wszystkie jego ryby zostaną wyciągnięte razem z nim. To jego słudzy, żołnierze i wszyscy, którzy byli od niego zależni, choć faraon uważał, że to oni zależą od niego. Będą trzymać się jego łusek i stać przy nim, gotowi żyć i umrzeć razem ze swoim królem. Lecz król i jego wojsko, smok i wszystkie przyczepione do niego ryby, zginą razem. Będą jak ryby wyrzucone na suchy ląd i staną się pokarmem dla zwierząt i ptaków (Księga Ezechiela 29:5). Wydaje się, że stało się to niedługo potem, gdy faraon wyruszył walczyć z Cyrenejczykami, wspierając Aricjusza, króla Libii, którego oni wcześniej wygnali. Faraon poniósł klęskę, jego wojsko uciekło, a poddani byli tak oburzeni, że wszczęli przeciw niemu bunt. Został więc porzucony na pustkowiu, on i wszystkie ryby z jego rzeki. Takie są w końcu skutki pychy, chełpliwości i beztroskiego poczucia bezpieczeństwa. Ludzie słusznie tracą to, co przypisują sobie wbrew Bogu, gdy zapominają, że posiadają to jedynie jako powierzone im przez Niego.

Bóg występuje przeciw Egiptowi, ponieważ Egipt skrzywdził Jego lud. Zachęcał Izraelitów, by w chwili zagrożenia spodziewali się po nim pomocy, ale ich zawiódł (Księga Ezechiela 29:6, 7). Był dla domu Izraela jak trzcina, która nie może służyć za solidne oparcie. Egipt obiecywał wsparcie, lecz gdy Izraelici oparli na nim swój ciężar, okazał się albo zbyt słaby, by pomóc, albo zbyt nielojalny, by się o nich zatroszczyć. Złamał się pod Izraelem, przynosząc wielkie rozczarowanie i ból, jakby rozdarł mu ramię i sprawił, że zadrżały mu lędźwie ze strachu.

Jest prawdopodobne, że król Egiptu zachęcił Sedekiasza, króla Judy, do zerwania układu z królem Babilonu, obiecując wsparcie na wypadek kłopotów. Gdy Egipt nie udzielił skutecznej pomocy, Juda pogrążyła się w strachu i zamęcie. Bóg już dawno powiedział, że Egipcjanie są jak połamana trzcina (Księga Izajasza 30:6, 7). Powiedział to również Rabsak (Księga Izajasza 36:6). Teraz Izrael przekonał się o tym na własnej skórze. Izraelici nierozsądnie zaufali Egiptowi i ponieśli tego konsekwencje. Bóg słusznie dopuścił, by ich nadzieje tam zawiodły. Jednak nierozsądne zaufanie Izraela nie usprawiedliwia nielojalności i zdrady Egiptu ani nie ochroni go przed sądem Boga, który wymierza sprawiedliwość za takie krzywdy.

Wprowadzać w błąd tych, którzy nam ufają, to ciężki grzech. Bardzo obraża Boga, a zarazem jest niesprawiedliwe, niewdzięczne, nieuczciwe i nieżyczliwe.