Księga Wyjścia 8:4 – znaczenie i zastosowanie

Faraon w Księdze Wyjścia 8:4 nie prosi o wiele. Mówi wprost: „Proście Pana, żeby usunął żaby ode mnie i od mojego ludu, a wypuszczę lud, aby złożył ofiarę dla Pana.” W tych słowach słychać zmęczenie kogoś, kto nie wytrzymuje już skutków własnego uporu. Władca, który dotąd odmawiał, zwraca się teraz o pomoc do Mojżesza i Aarona, a więc do tych, których słuchać nie chciał. Ta prośba rodzi się z ucisku, a nie z dojrzałej wiary. Tekst nie opisuje skruchy faraona, tylko jego pilną potrzebę ulgi. Mimo to Mojżesz zanosi ją przed Pana, o czym mówi Księga Wyjścia 8:8, gdy wspomina, że błagał Go o spełnienie obietnicy złożonej faraonowi. Pismo nie udaje, że to wołanie jest czystsze, niż jest. Pokazuje raczej, że nawet niepewna prośba może zostać zaniesiona przed Pana razem z całym zamętem, który ją wypełnia. Ten wers zostawia w pamięci obraz człowieka, który prosi o ulgę, zanim cokolwiek w nim się zmieni. Obietnica faraona pozostaje w tym miejscu niepewna, a jednak właśnie tu widać, że ludzkie wołanie z całą jego sprzecznością trafia do Boga. To wydaje się najdelikatniejsza prawda tego fragmentu.

Faraon nie prosi tu po prostu o koniec plagi. Łączy swoją prośbę z obietnicą: wypuści Izraelitów, aby złożyli ofiarę Panu. Władca, który dotąd stawiał opór, uznaje więc, że potrzebuje pomocy Boga Izraela, ale zarazem przedstawia uwolnienie ludu jako warunek związany z ustaniem nieszczęścia. Ważne jest rozróżnienie między pragnieniem ulgi a rzeczywistym uznaniem Bożego panowania. Sam werset nie mówi, czy faraon szczerze zamierza dotrzymać słowa. Pokazuje jednak, że jego prośba wyrasta z kryzysu: żaby dotknęły jego samego i jego lud. Mojżesz odpowiada pytaniem o termin, a następnie zapowiada, że ustanie plagi pozwoli poznać, iż „nie ma nikogo jak Pan, nasz Bóg” (Księga Wyjścia 8:6). W centrum nie znajduje się więc tylko skuteczna prośba o ulgę, lecz rozpoznanie, kto ma władzę nad sytuacją. Wzmianka o ofierze przypomina też, że celem wyjścia Izraelitów nie jest wyłącznie uwolnienie od ucisku. Mają służyć Panu. Księga Wyjścia 8:4 ukazuje zatem napięcie między chwilowym ustępstwem faraona a wolnością, która ma prowadzić do oddania czci Bogu.

Faraon prosi tu o ulgę. Zawołał Mojżesza i Aarona i powiedział: „Proście Pana, żeby usunął żaby ode mnie i od mojego ludu, a wypuszczę lud, aby złożył ofiarę dla Pana”. Ta prośba pokazuje, jak modlitwa rodzi się z potrzeby, gdy wszystko wokół przestaje działać i nie ma już gdzie postawić kroku. Warto zauważyć, że obietnica wypuszczenia ludu zostaje połączona z warunkiem. Lud ma odejść, aby złożyć ofiarę dla Pana. Wolność ma tu wyraźny cel i prowadzi do służby Bogu. Sam ten wers nie mówi jeszcze, czy obietnica zostanie dotrzymana, bo dalszy bieg wydarzeń opisują dalsze wersety. Praktycznie rzecz biorąc, człowiek w ucisku może składać wiele zobowiązań, gdy zależy mu na szybkiej pomocy. Gdy problem ustępuje, łatwo o nich zapomnieć. Może się zdarzyć, że ktoś obiecuje wierność w trudnym czasie, a po ulgę wraca do dawnego rytmu życia. Mojżesz nie przyjmuje tej obietnicy bez namysłu. Pyta faraona, kiedy ma prosić, i w ten sposób wiąże prośbę z jasnym czasem. Pokazuje, że modlitwa o wybawienie i wierność po wybawieniu należą do jednej drogi. Ulga sama w sobie nie kończy sprawy.

Faraon woła Mojżesza i Aarona, gdy żaby stają się ciężarem nie do zniesienia. Prosi, by Pan je usunął, i obiecuje wypuścić lud na złożenie ofiary. W tej chwili jego słowa łączą prośbę o ulgę z obietnicą posłuszeństwa. Nie wiadomo jeszcze, czy obietnica płynie z trwałej zmiany serca. Widać natomiast, że nawet władca Egiptu potrzebuje pośrednictwa i zwraca się do Boga, którego dotąd nie słuchał. Mojżesz nie odpowiada od razu samym zapewnieniem. Pyta, kiedy ma prosić, a następnie wyjaśnia, że ustanie plagi pozwoli faraonowi poznać, iż nie ma nikogo jak Pan, Bóg Izraela. Wydarzenie nie sprowadza się więc do odzyskania spokoju w pałacu. Staje się miejscem, w którym może zostać rozpoznany Ten, do kogo należy lud. Jest w tym obrazie powaga warunkowej obietnicy: faraon wiąże wolność innych z ustaniem własnego cierpienia. Prośba o pomoc otwiera jednak przestrzeń większą niż doraźna ulga. W opowieści Wyjścia droga ku wolności wiedzie przez spotkanie z Bogiem, który nie jest narzędziem do usuwania kłopotów.