Księga Wyjścia 15:1 – znaczenie i zastosowanie

Po tym, jak poznaliśmy zwycięstwo Izraela nad Egipcjanami, dowiadujemy się, jak Izraelici je uczcili. Ci, którym kazano stać spokojnie, gdy dokonywało się wybawienie (Księga Wyjścia 14:14), nie powinni milczeć, gdy już się dokonało. Im mniej mieli wtedy do zrobienia, tym więcej mieli do zrobienia teraz. Gdy Bóg wybawia własną mocą, tym bardziej przysparza Mu to chwały.

Mojżesz, niewątpliwie natchniony przez Boga, ułożył tę pieśń i przekazał ją Izraelitom, aby ją zaśpiewali, zanim opuścili miejsce, gdzie widzieli martwych Egipcjan na brzegu. Śpiewem wyrażali radość w Bogu i wdzięczność dla Niego. Śpiew jest dla nas niemal naturalnym sposobem wyrażania radości i szczęścia serca. Pokazuje to również, że śpiewanie psalmów jako akt uwielbienia było praktykowane w Kościele Chrystusa jeszcze przed nadaniem prawa obrzędowego, a zatem nie należało do tego prawa i nie ustało wraz z nim. Śpiew jest językiem świętej radości tak samo, jak modlitwa jest językiem świętego pragnienia.

Mojżesz, który przeprowadził Izraelitów przez morze, poprowadził ich także w śpiewie i ułożył dla nich tę pieśń. Ci, którzy aktywnie uczestniczą w publicznej służbie, nie powinni milczeć podczas publicznego uwielbienia. Śpiewali, gdy Boże miłosierdzie było jeszcze świeże w ich pamięci, a ich serca głęboko poruszone. Gdy doświadczamy szczególnego Bożego miłosierdzia, powinniśmy szybko oddać Bogu chwałę, zanim upływ czasu i nasza skłonność do zapominania osłabią dobry wpływ tego doświadczenia. Dawid zaśpiewał pieśń zwycięstwa w dniu, w którym Pan go wybawił (Druga Księga Samuela 22:1). Kto daje szybko, daje jakby podwójnie.

Śpiewali też dlatego, że uwierzyli Panu (Księga Wyjścia 14:31). Była to pieśń wiary, jak mówi Księga Psalmów 106:12: wtedy uwierzyli Jego słowom i zaśpiewali Mu pieśń pochwalną. Gdy serce wierzy, powinna za tym iść chwała.

Oto sama pieśń. Jest starożytna, najstarsza z tych, które znamy. Jest też kunsztownie skomponowana: ma wzniosły i dostojny styl, żywe i trafne obrazy oraz moc, która porusza serce. To pieśń święta, przeznaczona na cześć Boga, by wywyższać Jego imię i głosić wyłącznie Jego chwałę, a nie sławić człowieka. Cała jest przeniknięta świętością dla Pana. Śpiewając ją, wyśpiewywali Mu chwałę. Jest to również pieśń prorocza. Późniejsze zwycięstwa Kościoła ewangelii nad jego wrogami łączą się z pieśnią Mojżesza i pieśnią Baranka. Obie mają być śpiewane nad szklanym morzem, tak jak tę pieśń zaśpiewano nad Morzem Czerwonym (Apokalipsa św. Jana 15:2, Apokalipsa św. Jana 15:3).

Głównym zamiarem Mojżesza jest oddanie chwały Bogu i radowanie się Nim. To jego pierwszy cel: „Zaśpiewam Panu” (Księga Wyjścia 15:1). Cała nasza radość powinna znajdować spełnienie w Bogu, a cała chwała powinna być oddawana Jemu, Ojcu światłości i Ojcu miłosierdzia, bo odniósł zwycięstwo. Wszyscy, którzy kochają Boga, radują się z Jego zwycięstw. To, co przynosi Mu cześć, powinno również nas napełniać radością.

Izrael radował się Bogiem jako swoim Bogiem, a zatem swoją siłą, pieśnią i zbawieniem (Księga Wyjścia 15:2). Szczęśliwy jest lud, którego Bogiem jest Pan. Nie potrzebuje niczego więcej, by osiągnąć prawdziwe szczęście. Ma pracę do wykonania, pokusy do odparcia, cierpienia do zniesienia i własną słabość, lecz Bóg go umacnia. Jego łaska jest siłą tego ludu. Lud ten często smuci się z wielu powodów, ale znajduje w Bogu pocieszenie, bo On jest jego pieśnią. Grzech, śmierć i piekło mu zagrażają, lecz Bóg jest i będzie jego zbawieniem. Zobacz Księgę Izajasza 12:2.

Izraelici radowali się Nim także jako Bogiem swoich ojców. Wspomnieli o tym, ponieważ znali własną niegodność i liczne grzechy. Mieli podstawy, by sądzić, że Bóg uczynił dla nich to wszystko również ze względu na ich ojców (Księga Powtórzonego Prawa 4:37). Dzieci przymierza mogą czerpać pociechę z tego, że ich ojcowie należeli do Boga, ale powinny też przyjmować to jako ostrzeżenie i zachętę.

Radowali się Nim jako Bogiem nieskończonej mocy. „Pan jest wojownikiem” (Księga Wyjścia 15:3), czyli ma pełną moc, by rozprawić się ze wszystkimi, którzy walczą przeciwko swojemu Stwórcy, i z pewnością ich przewyższy. Jest także Bogiem doskonałym, nieporównywalnym z nikim innym (Księga Wyjścia 15:11). Najpierw mówi się o tym ogólnie: „Któż jest jak Ty, Panie, pośród bogów?”. To czysta pochwała i pokorne uwielbienie, a zarazem wezwanie wszystkich innych rzekomych bogów, by się z Nim zmierzyli. Niech wystąpią i uczynią, co potrafią — żaden Mu nie dorówna. Egipt słynął z licznych bogów, lecz Bóg Hebrajczyków okazał się potężniejszy od nich wszystkich (Księga Liczb 33:4; Księga Powtórzonego Prawa 32:23–39). Władcy i moce tego świata bywają nazywani bogami, ale są słabi i śmiertelni. Nikt z nich nie może się równać z Panem, Bogiem wszechmogącym i wiecznym.

Słowa te wyznają także nieskończoną doskonałość Boga, która przewyższa wszystko i nie ma sobie równych. Bogu należy się uwielbienie i chwała, bo jest tak doskonały, że nikt Mu nie dorównuje ani nie może się z Nim równać; we wszystkim należy Mu się najwyższe miejsce (Księga Psalmów 89:6). Następnie mówi się o tym bardziej szczegółowo: jest pełen chwały w świętości, a Jego świętość jest Jego chwałą. Ten właśnie przymiot wysławiają aniołowie (Księga Izajasza 6:3). Świętość Boga objawiła się w zagładzie faraona, w Jego nienawiści do grzechu i gniewie wobec zatwardziałych grzeszników. Objawiła się również w ocaleniu Izraela, w upodobaniu, jakie Bóg ma w swoim świętym ludzie, oraz w wierności swojej obietnicy. Bóg jest bogaty w miłosierdzie, które stanowi Jego skarb, i pełen chwały w świętości, która jest Jego czcią. Wspominając Jego świętość, zawsze składajmy Mu dzięki.

Bóg wzbudza trwogę, gdy się Go wysławia. To, co Jego sługom daje radość, jest przerażające dla Jego wrogów (Księga Psalmów 66:1–3). Słowa te mogą też wskazywać, jak należy Go chwalić: z pokorną, świętą czcią i w bojaźni służyć Panu. Nawet naszej duchowej radości i zwycięstwu powinna towarzyszyć pełna czci bojaźń. Bóg czyni cuda, czyli dzieła przekraczające ludzkie możliwości i zwykły porządek natury. Są dla nas szczególnie cudowne, ponieważ dokonują się dla naszego dobra i dlatego, że jesteśmy tak niegodni, iż nie mieliśmy powodów, by ich oczekiwać. Są to dzieła mocy i dzieła łaski, a za oba należy Bogu oddawać pokorną cześć.

Pieśń opisuje również wybawienie, które Izraelici świętowali. Miała nie tylko wyrazić ich wdzięczność w tamtej chwili, lecz także zachować pamięć o tym wielkim dziele dla przyszłych pokoleń. Warto zwrócić uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, wróg został zniszczony, a wody rozstąpiły się (Księga Wyjścia 15:8). Wody spiętrzyły się jak wał. Faraon i całe jego wojsko zostali pogrzebani w wodach. Koń i jeździec nie zdołali uciec (Księga Wyjścia 15:1), a rydwany i wybrani dowódcy również zostali pochłonięci (Księga Wyjścia 15:4). Sami weszli do morza i zostali w nim zatopieni (Księga Wyjścia 15:19).

Morze przykryło Egipcjan, a dumne wody przelały się nad tymi pysznymi grzesznikami. Poszli na dno jak kamień i jak ołów pod ciężarem własnej winy oraz Bożego gniewu (Księga Wyjścia 15:5, Księga Wyjścia 15:10). Ich grzech uczynił ich twardymi jak kamień, więc sprawiedliwie utonęli jak kamień. Pochłonęła ich nawet ziemia (Księga Wyjścia 15:12). Ich martwe ciała osiadły w piasku, na który wyrzuciły je fale, a piasek zdawał się wciągać je w głąb.

Przeciwko tym, którym sprzeciwia się Stwórca, zwraca się całe stworzenie. Było to dzieło samego Pana, dokonane Jego mocą: „Twoja prawica, Panie”, a nie nasza, „rozbiła wroga” (Księga Wyjścia 15:6). Stało się to przez „tchnienie Twoich nozdrzy” (Księga Wyjścia 15:8), przez „Twój wiatr” (Księga Wyjścia 15:10) i przez wyciągnięcie „Twojej prawicy” (Księga Wyjścia 15:12). Objawiła się w tym Jego wielka moc, „majestat Twojej wielkości”, a także Jego sprawiedliwość, bo „wypuściłeś swój gniew” (Księga Wyjścia 15:7).

Zagłada Egipcjan była tym bardziej wymowna, że kierowały nimi pycha, arogancja i fałszywa pewność zwycięstwa: „Wróg powiedział: Będę ścigał” (Księga Wyjścia 15:9). Byli pełni pewności siebie. Gdy ruszyli w pościg, nie wątpili, że dogonią Izraelitów. Byli pewni, że gdy ich dopędzą, zwyciężą i podzielą się łupem. Ludzie często są pełni nadziei właśnie wtedy, gdy stoją na skraju zagłady, a przez to ich upadek staje się jeszcze dotkliwszy (Księga Izajasza 37:24–25).

Byli też niezwykle okrutni. Chcieli tylko zabijać, mordować i niszczyć, a zaspokoić ich mogła wyłącznie krew. Taka nienawiść jest barbarzyńska, podobnie jak nienawiść okazywana Kościołowi. Jego wrogowie to ludzie żądni krwi. Wspomniano o tym, by pokazać dwie rzeczy. Po pierwsze, Bóg sprzeciwia się pysznym i lubi poniżać tych, którzy się wywyższają. Kto mówi: „Zrobię to, czy Bóg tego chce, czy nie”, przekona się, że gdy postępuje z pychą, Bóg stoi ponad nim. Po drugie, ci, którzy pragną krwi, będą mieli jej dość. Tych, którzy kochają zniszczenie, czeka zniszczenie, bo wiemy, że Pan powiedział: „Do Mnie należy pomsta, Ja odpłacę”.

Następnie pieśń mówi o ochronie i prowadzeniu Izraela (Księga Wyjścia 15:13). „W swoim miłosierdziu wyprowadziłeś lud” — wyprowadziłeś go z niewoli egipskiej i przeprowadziłeś przez niebezpieczeństwa Morza Czerwonego (Księga Wyjścia 15:19). Izraelici szli jednak po suchej ziemi. Zagłada niegodziwych jeszcze wyraźniej ukazuje ocalenie Izraela i sprawia, że jaśnieje ono pełniejszym blaskiem (Księga Izajasza 45:13–15).

Śpiewający przywołuje potem to wielkie dzieło Boga, by pobudzić lud do oddawania Mu chwały. Ponieważ Bóg ich ocalił i zapewnił im bezpieczne miejsce, postanawiają nie szczędzić sił ani środków na budowę przybytku, świętego namiotu ku Jego czci. Będą Go tam wywyższać i opowiadać o chwale, jaką zyskał nad faraonem. Bóg ich wywyższył i uczynił wielkimi, oni zaś będą wywyższać Jego, mówiąc o Jego niezmierzonej wielkości. Powinniśmy zawsze starać się wywyższać Boga przez uwielbienie Go i służenie Jego zamysłom. To prawdziwy zaszczyt, gdy Bóg może się nami posłużyć.

To ocalenie umacnia także zaufanie do Boga. Psalmista jest tak pewny szczęśliwego końca zbawienia, które rozpoczęło się w tak chwalebny sposób, że mówi o nim, jakby już się dokonało: „Zaprowadziłeś ich do swego świętego przybytku” (Księga Wyjścia 15:13). Chce przez to powiedzieć: „Wprowadziłeś ich na drogę do tego miejsca i w odpowiednim czasie ich tam doprowadzisz”, bo dzieło Boga jest doskonałe. Możliwe też, że ma na myśli to, iż Bóg prowadził ich tak, aby mogli oddawać Mu chwałę w Jego świętym przybytku w niebie. Tych, których Bóg prowadzi w tym życiu, doprowadzi do swego świętego przybytku: najpierw przez wiarę, a potem do pełni radości w Jego obecności.

To wielkie ocalenie umocniło Izraelitów na dwa sposoby. Po pierwsze, ukazało moc Boga w sposób, który miał przerazić ich wrogów i odebrać im odwagę (Księga Wyjścia 15:14–16). Już sama wieść o klęsce Egipcjan wystarczyła, by wstrząsnąć innymi narodami. Upadli na duchu, a to osłabiło ich siły i pokrzyżowało plany. Filistyni, Moabici, Edomici i Kananejczycy, z którymi Izrael miał się później zmierzyć, byli przerażeni i tracili odwagę. Dochodzili do wniosku, że walka z Izraelem nie ma sensu, skoro po jego stronie walczy tak potężny Bóg. Tak właśnie się stało. Edomici bali się Izraelitów (Księga Powtórzonego Prawa 2:4), podobnie jak Moabici (Księga Liczb 22:3) i Kananejczycy (Księga Jozuego 2:9–10; Księga Jozuego 5:1). Bóg posłał przed Izraelem strach (Księga Wyjścia 23:27) i złamał ducha władców.

Po drugie, to było dopiero początkowe przejawienie się Bożej przychylności, a zarazem zapewnienie, że okaże On pełnię swojej dobroci. „Wprowadzisz ich” (Księga Wyjścia 15:17). Skoro Bóg wyprowadził ich z Egiptu mimo ich niegodności i trudności na drodze, z pewnością wprowadzi ich do Kanaanu. Czy rozpoczął to dzieło, żeby go nie dokończyć? Doświadczenie mocy i przychylności Boga powinno umacniać naszą nadzieję. Słusznie możemy powiedzieć: „Skoro już to uczyniłeś, możesz uczynić to ponownie, więc ufamy, że tak się stanie”.

Bóg osadzi ich w miejscu, które przygotował sobie na mieszkanie. Dobrze jest mieszkać tam, gdzie mieszka Bóg — w Jego Kościele na ziemi (Księga Psalmów 27:4) i w Jego Kościele w niebie (Ewangelia Jana 17:24). Tam, gdzie Bóg mówi: „To jest moje miejsce odpoczynku na wieki”, powinniśmy powiedzieć: „Niech będzie także nasze”.

Ostatnią podstawą ich nadziei jest to, że „Pan będzie panował na wieki wieków” (Księga Wyjścia 15:18). Izraelici widzieli kres panowania faraona, lecz czas nigdy nie położy kresu panowaniu Pana. Jego rządy są wieczne, jak On sam, i niezmienne. To wielkie pocieszenie dla wszystkich wiernych Bogu: nie tylko to, że wszędzie sprawuje pełną władzę, lecz także to, że będzie panował na wieki i Jego panowanie nigdy się nie skończy.

Dalsza część rozdziału opisuje uroczyste wykonanie tej pieśni (Księga Wyjścia 15:20–21). Miriam, nazywana też Marią, poprowadziła zgromadzone kobiety. Zgodnie ze zwyczajem tamtych czasów wyrażały radość, grając na tamburynach i tańcząc. Mojżesz prowadził śpiew i przekazał pieśń mężczyznom, a potem Miriam zrobiła to samo wśród kobiet. Córki Izraela często świętowały wielkie zwycięstwa (Pierwsza Księga Samuela 18:6–7), podobnie jak tym razem. O Bogu mówi się, że gdy wyprowadził Izrael z Egiptu, posłał przed nim Mojżesza, Aarona i Miriam, choć poza tym wydarzeniem nie czytamy o niczym innym szczególnym, czego dokonała Miriam.

Ludzi, którzy pomagają narodowi i prowadzą go do oddawania chwały Bogu, należy uważać za wielkie błogosławieństwo.