Księga Powtórzonego Prawa 30:1 – znaczenie i zastosowanie

Te wersety można rozumieć zarówno jako obietnicę warunkową, jak i bezwarunkową zapowiedź. Odnoszą się przede wszystkim do wszystkich ludzi, nie tylko do Izraela, a ich celem jest zapewnienie nas, że nawet najwięksi grzesznicy mogą otrzymać przebaczenie i znów cieszyć się Bożą przychylnością, jeśli się nawrócą i powrócą do Boga. W tym tkwi istota przymierza łaski: jest to zbawcze przymierze Boga z grzesznikami, oparte na miłosierdziu w Chrystusie. Pozostawia ono miejsce na nawrócenie po upadku i obiecuje przebaczenie tym, którzy prawdziwie żałują za grzechy. Przymierze niewinności nie dawało takiej możliwości.

Zwróćmy najpierw uwagę na to, jak opisane jest nawrócenie, od którego zależą te obietnice. Zaczyna się ono od poważnej refleksji (werset 1). Człowiek przypomina sobie to, o czym zapomniał lub co lekceważył. Uważna refleksja jest pierwszym krokiem ku przemianie i powrotowi do Boga. Syn marnotrawny z przypowieści Jezusa najpierw doszedł do siebie, a dopiero potem wrócił do ojca.

Należy pamiętać zarówno o błogosławieństwie, jak i o przekleństwie. Gdyby grzesznicy naprawdę zastanowili się nad szczęściem, które utracili przez grzech, i nad nędzą, na którą sami się skazali, a potem przypomnieli sobie, że nawrócenie może uwolnić ich od tej nędzy i przywrócić im szczęście, nie zwlekaliby z powrotem do Pana, swojego Boga. Syn marnotrawny pamiętał o błogosławieństwie i przekleństwie, gdy pomyślał o swoim głodzie i o obfitości chleba w domu ojca (Ewangelia Łukasza 15:17).

Nawrócenie obejmuje także szczery powrót do Boga. Refleksja powinna prowadzić do pobożnego żalu i wstydu (Księga Ezechiela 6:9; Księga Ezechiela 7:16). Jednak istotą i życiem nawrócenia jest powrót do Pana, naszego Boga, jak mówi werset 2. W wersecie 10 opisano to jako nawrócenie całym sercem i całą duszą. Mamy powrócić do Boga jako naszego Pana i władcy, Ojca i dawcy, najwyższego celu naszego życia oraz Boga, który zawarł z nami przymierze. Musimy odwrócić się od wszystkiego, co Mu się sprzeciwia lub z Nim konkuruje. Powrót ten ma być szczery, obejmować całe serce i całą duszę, a także być pełny, nie połowiczny.

Nawrócenie przejawia się również w stałym posłuszeństwie świętej woli Boga: mamy słuchać Jego głosu (werset 2) — my i nasze dzieci. Nie wystarczy, że sami wypełniamy swoje obowiązki. Musimy także wychowywać dzieci i prowadzić je do posłuszeństwa. Być może oznacza to również, że błogosławieństwo pozostanie przy ich dzieciach, jeśli one także dochowają wierności. Posłuszeństwo ma być skierowane ku samemu Bogu: mamy słuchać Jego głosu (werset 8) i być Mu posłuszni (werset 10). Powinno być szczere, radosne i pełne, obejmujące całe serce i całą duszę (werset 2). Ma wypływać z miłości, która również ogarnia całe serce i całą duszę (werset 6).

Bóg patrzy na serce i duszę i właśnie ich od nas wymaga. Albo oddamy Mu je w pełni, albo wcale. Posłuszeństwo ma być także powszechne i obejmować wszystko, co Bóg nakazuje (werset 2), a także wszystkie Jego przykazania (werset 8). Kto pozwala sobie łamać choćby jedno przykazanie, staje się winny wzgardzenia nimi wszystkimi (List Jakuba 2:10). Szczere serce szanuje wszystkie Boże przykazania (Księga Psalmów 119:6).

Przyjrzyjmy się teraz przychylności obiecanej tym, którzy się nawracają. Nawet jeśli zostaną przyprowadzeni do Boga przez utrapienia i niedolę wśród narodów, do których zostali wypędzeni (werset 1), Bóg przyjmie ich życzliwie. Często właśnie dlatego przychodzą na nas utrapienia: aby doprowadzić nas do nawrócenia. Nawet jeśli zostaną wypędzeni na najdalsze krańce niebios, ich skruszone modlitwy dotrą do łaskawego ucha Boga, a Jego przychylność odnajdzie ich także tam (werset 4). Z każdego miejsca droga do nieba jest taka sama. Nehemiasz powołał się na tę obietnicę, modląc się za rozproszony Izrael (Księga Nehemiasza 1:9).

Bóg obiecuje, że okaże im współczucie, bo potrzebują Jego miłosierdzia (werset 3). Bóg okazuje gniew grzesznikom, którzy nie przestają grzeszyć (Księga Powtórzonego Prawa 29:20), lecz współczuje tym, którzy się nawracają i boleją nad swoim grzechem (Księga Jeremiasza 31:18, Księga Jeremiasza 31:20). Ludzie, którzy prawdziwie żałują za grzechy, mogą czerpać głęboką pociechę ze współczucia i czułego miłosierdzia naszego Boga, które nigdy nie ustają, lecz obfitują.

Bóg obiecuje również odmienić ich los i zgromadzić ich spośród narodów, wśród których zostali rozproszeni, nawet jeśli miejsca te leżą bardzo daleko (wersety 3–4). Jeden z chaldejskich parafrazatorów odniósł te słowa do Mesjasza, obiecanego Zbawiciela. Napisał, że słowo Pana zgromadzi ich za pośrednictwem wielkiego kapłana Eliasza, a przyprowadzi ich ręką Króla Mesjasza. Pasuje to do przymierza Boga z Mesjaszem, zgodnie z którym miał On przywrócić ocalałych z Izraela (Księga Izajasza 49:6). Pasuje także do celu śmierci Chrystusa: zgromadzenia w jedno rozproszonych dzieci Bożych (Ewangelia Jana 11:51–52). Do Niego należy zgromadzenie narodów.

Bóg obiecuje przyprowadzić ich z powrotem do ich ziemi (werset 5). Skruszeni grzesznicy nie tylko zostają uwolnieni od nędzy, lecz także odzyskują prawdziwe szczęście płynące z Bożej przychylności. Ziemia, do której wejdą, nie jest tym samym co ogród Eden utracony przez Adama, ale pod pewnymi względami jest lepsza.

Bóg będzie im także czynił dobro (werset 5) i radował się, czyniąc im dobro (werset 9). W niebie panuje radość z powodu nawrócenia grzeszników. Ojciec z przypowieści Jezusa cieszył się z powrotu syna. Bóg sprawi też, że ich liczba wzrośnie (werset 5), aby gdy staną się liczni, wystarczyło żywności dla każdego. Pomnoży owoce każdej pracy ich rąk (werset 9). Gdy naród powraca do Boga, prowadzi to do dostatku, pokoju i pomyślności całej wspólnoty.

Pan sprawi, że obficie zaowocują ich trzody i ziemia — dla ich dobra. Wielu ludzi żyje w dostatku, który im szkodzi. Pomyślność głupców prowadzi ich do zguby. Dostatek rzeczywiście służy dobru tylko wtedy, gdy Bóg daje również łaskę, by korzystać z niego ku Jego chwale. Bóg zwróci także przeciwko ich wrogom przekleństwa, które wcześniej na nich ciążyły (werset 7). Gdy będzie ich gromadził i przywracał na ich miejsce, napotkają opór, ale te same przekleństwa, które ich przytłaczały, staną się dla nich ochroną, gdy spadną na ich przeciwników. Kielich, który przyprawiał ich o drżenie, zostanie im odebrany i podany tym, którzy ich uciskali (Księga Izajasza 51:22–23).

Bóg da im także łaskę przemiany serca i obejmie w nim panowanie (werset 6). Pan, ich Bóg, oczyści ich serca, aby mogli Go kochać. Serce musi zostać obrzezane, aby miłować Boga. Oznacza to odrzucenie nieczystości cielesnej i głupoty serca, jak wyjaśnia parafraza chaldejska. Zobacz też (List do Kolosan 2:11–12; List do Rzymian 2:29). Obrzezanie było znakiem przymierza. Serce zostaje obrzezane, by miłować Boga, gdy więź przymierza mocno je zobowiązuje i poświęca temu zadaniu.

To łaska Boga przemienia serce i sprawia, że człowiek pragnie Go kochać i być Mu posłuszny. Łaska ta jest dana wszystkim, którzy się nawracają i gorliwie o nią zabiegają. Werset 8 wydaje się zresztą bardziej obietnicą niż nakazem: powrócicie i będziecie słuchać głosu Pana (Księga Powtórzonego Prawa 30:8). Ten sam Bóg, który wzywa nas do powrotu, obiecuje także łaskę, dzięki której możemy to uczynić. Jeśli łaska ta nie działa w nas tak, jak powinna, wina leży po naszej stronie, nie po Jego.

To jedna z wielkich zalet przymierza łaski: wszystko, czego ono wymaga, jest w nim również obiecane. Bóg mówi, by zawrócić w odpowiedzi na Jego napomnienie, a wtedy wyleje swojego Ducha (Księga Przysłów 1:23). W tych dziesięciu wersetach Mojżesz dwanaście razy nazywa Boga „Panem, waszym Bogiem”. Przypomina to skruszonym grzesznikom, że mogą czerpać odwagę z więzi, która ich z Nim łączy. Jak mówi Jeremiasz, przychodzimy do Boga, bo jest On naszym Bogiem (Księga Jeremiasza 3:22). Jeśli powrócą i na nowo podejmą swoje pierwsze uczynki, odzyskają dawną godność i radość, jak dziecko, które zostaje przyjęte z powrotem i otrzymuje najlepszą szatę.

W ostrzeżeniach z poprzedniego rozdziału Bóg jest nazwany po prostu Panem — Bogiem potężnym i Sędzią wszystkich. W obietnicach tego rozdziału jest natomiast „Panem, waszym Bogiem” — Bogiem miłosierdzia, który zawarł przymierze ze swoim ludem. Ten fragment można również odczytać jako zapowiedź nawrócenia i odnowy Żydów. Gdy przyjdą na nich wszystkie te rzeczy (Księga Powtórzonego Prawa 30:1), najpierw błogosławieństwo, a potem przekleństwo, wtedy zacznie działać zachowane dla nich miłosierdzie. Choć ich serca były bardzo zatwardziałe, łaska Boga wciąż mogła je zmiękczyć i przemienić. Choć ich położenie było skrajnie nędzne, Boża opatrzność mogła naprawić wszystkie ich trudności.

Wypełniło się to, gdy Izraelici wrócili z niewoli babilońskiej. Wymownym znakiem nawrócenia i odnowy było to, że Efraim, który wcześniej oddawał się bożkom, porzucił je i oświadczył, że nie chce już mieć z nimi nic wspólnego. Niewola uwolniła ich od bałwochwalstwa, a potem Bóg ponownie osadził ich we własnej ziemi i im błogosławił. Niektórzy sądzą, że ta obietnica wypełni się jeszcze pełniej, gdy rozproszeni Żydzi nawrócą się, będą opłakiwać grzech swoich przodków, którzy ukrzyżowali Chrystusa, powrócą przez Niego do Boga i zostaną włączeni do Kościoła chrześcijańskiego. Lecz któż może przewidzieć, co uczyni Bóg, gdy to się dokona?