Księga Daniela 4:34 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu, że po upływie wyznaczonego czasu Nebukadnesar odzyskał rozum i powrócił do siebie, czyli po siedmiu latach. Przez tak długi czas był świadectwem Bożej sprawiedliwości i zwycięstwa Boga nad ludzką pychą. Pod pewnym względem większą lekcją było popaść w obłęd niż zginąć od razu rażony piorunem. A jednak to miłosierdzie, że pozostał przy życiu, bo dopóki trwa życie, jest nadzieja, że człowiek może jeszcze chwalić Boga, tak jak uczynił to tutaj.

„U kresu dni podniosłem oczy ku niebu” (Księga Daniela 4:34) — mówi. Nie patrzył już w dół, ku ziemi, jak zwierzę, lecz zaczął spoglądać w górę jak człowiek. Nie chodziło jedynie o zmianę postawy. Patrzył w górę jako człowiek pobożny, odwracający się od grzechu i pokornie szukający miłosierdzia, być może po raz pierwszy świadomy własnej nędzy.

Odzyskał rozum na tyle, by oddać chwałę Bogu i ukorzyć się pod Jego potężną ręką. Usłyszał, że pozostanie w swoim nędznym stanie, dopóki nie uzna, że Najwyższy sprawuje władzę nad wszystkim. Teraz widzimy, że doszedł do tego poznania: jego rozum powrócił, a on zaczął błogosławić Najwyższego. Człowieka, który nie błogosławi Boga i nie oddaje Mu chwały, można słusznie nazwać nierozumnym. Rozum nie służy nam właściwie, dopóki nie zaczynamy żyć w bojaźni Bożej.

Rozum jest podstawą, na której opiera się religijność, bo stworzenia pozbawione rozumu nie mogą być religijne. Religijność jest jednak koroną i pięknem rozumu. Rozum otrzymaliśmy na próżno, a pewnego dnia możemy nawet żałować, że go mamy, jeśli nie używamy go, by oddawać Bogu chwałę. To był pierwszy przejaw odnowionego umysłu Nebukadnesara. Dopiero gdy zaczął w ten sposób używać rozumu, mógł wykorzystać go do każdego innego dobrego celu. Przez długi czas nie potrafił posługiwać się umysłem w innych sprawach, a teraz zaczął używać go do głównego celu, dla którego Bóg mu go dał.

Jego głupota stała się środkiem, dzięki któremu zdobył mądrość. Nie odzyskał jej za sprawą snu o tym sądzie, bo sen szybko poszedł w zapomnienie. Musiał natomiast doświadczyć sądu, a wtedy otworzył się na pouczenie. Aby powrócić do siebie, najpierw musiał stracić rozum. Pokazuje to również, że dobre myśli, które teraz pojawiły się w jego umyśle, i dobre dzieło, które się w nim dokonało, nie pochodziły od niego samego. Wcześniej nie był przy zdrowych zmysłach, a ta przemiana była darem Boga.

Przyjrzyjmy się temu, co Nebukadnesar w końcu wyznaje, i temu, czego uczy nas to o Bogu. Po pierwsze, Bóg Najwyższy żyje na wieki. Jego istnienie nie ulega zmianie i nie ma końca, bo istnieje sam z siebie. Jego pochlebcy często mówili mu: „Królu, żyj wiecznie”. Teraz jednak jest przekonany, że żaden król nie żyje wiecznie. Żyje tak tylko Bóg Izraela i On zawsze pozostaje ten sam.

Po drugie, królestwo Boga, podobnie jak On sam, trwa wiecznie, a Jego panowanie obejmuje wszystkie pokolenia. W Jego królestwie nie ma przerwy, zmiany władcy ani przewrotu. Jak żyje na wieki, tak też na wieki króluje, a Jego władza nigdy się nie kończy.

Po trzecie, wobec Boga wszystkie narody są niczym. Nie potrzebuje ich i nie uważa ich za wielkie. Nawet najpotężniejsi ludzie są przy Nim mniej niż niczym. Kto wysoko ceni Boga, ten pokornie myśli o sobie.

Po czwarte, Jego królestwo obejmuje wszystko. Zarówno zastępy niebieskie, jak i mieszkańcy ziemi podlegają Jego władzy i kontroli. Posługuje się aniołami i ludźmi, a jedni i drudzy odpowiadają przed Nim. Nawet najwyższy anioł nie wymyka się Jego rozkazom, a najmniejszy człowiek nie pozostaje poza Jego uwagą. Aniołowie nieba są Jego zastępami, a ludzie na ziemi — Jego poddanymi.

Po piąte, Jego mocy nie można się oprzeć, a Jego panowania podważyć. Czyni to, czego chce, zgodnie ze swoim zamysłem i celem, swoim postanowieniem i radą. Cokolwiek zamierza, tego dokonuje. Cokolwiek postanawia, to wypełnia. Nikt nie może powstrzymać Jego woli, zmienić Jego zamysłu ani zatrzymać Jego ręki. Nikt nie może też powiedzieć Mu: „Co robisz?”. Nie można oskarżać Go o Jego czyny, podważać ich sensu ani domagać się od Niego wyjaśnień. Biada człowiekowi, który spiera się ze swoim Stwórcą i mówi: „Co robisz?” albo „Dlaczego tak postępujesz?”.

Po szóste, wszystko, co czyni Bóg, jest słuszne. Jego dzieła są prawdą, bo w pełni zgadzają się z Jego słowem. Jego drogi są sądem, czyli są mądre i sprawiedliwe, zgodne zarówno z roztropnością, jak i z prawością. Nie można znaleźć w nich niczego niewłaściwego.

Po siódme, Bóg ma moc upokorzyć nawet najbardziej pysznych spośród swoich wrogów, także tych, którzy Mu się sprzeciwiają lub próbują Mu dorównać. „Tych, którzy postępują pysznie, potrafi upokorzyć” (Księga Daniela 4:37). Potrafi rozprawić się z tymi, którzy są najbardziej pewni własnej siły w stawianiu Mu oporu.

Potem widzimy, że Nebukadnesar odzyskał rozum na tyle, by znów cieszyć się życiem i odzyskać radość z pomyślności, która powróciła wraz z jego odnową (Księga Daniela 4:36). Ponownie mówi, że odzyskał rozum. Powtarza to, bo korzystanie z rozumu jest darem, za który nigdy nie zdołamy być dość wdzięczni. Wtedy jego dostojnicy przyszli go odszukać. To nie on musiał ich szukać. Szybko dostrzegli nie tylko, że odzyskał rozum i może znów rządzić, lecz także że powrócił do władzy, będąc do niej lepiej przygotowany niż wcześniej.

Zapewne sen i jego znaczenie były dobrze znane na dworze i często o nich rozmawiano. Pierwsza część zapowiedzi, że król popadnie w obłęd, już się spełniła, więc nie wątpiono, że zgodnie z proroctwem po siedmiu latach odzyska rozum. Dlatego gdy nadszedł właściwy czas, dworzanie byli gotowi go przyjąć. Wróciły mu godność i splendor, które miał, zanim ogarnął go obłęd. Ponownie umocnił się na tronie, jakby nic nie przerwało jego panowania.

Stał się głupcem, aby stać się mądrym — mądrzejszym niż wcześniej. Człowiek, który niedawno znalazł się w głębokiej niesławie i hańbie, otrzymał teraz większy majestat niż wtedy, gdy podbijał kolejne królestwa. Ludzie mogą oczekiwać, że Bóg obdarzy ich czcią, gdy uczą się oddawać Mu chwałę, zwłaszcza przez pokorne wyznanie grzechu i pełne wiary uznanie Jego panowania. Dopiero wtedy mogą na to liczyć. Bóg nie tylko przywróci to, co utraciliśmy przez grzech pierwszego Adama, lecz także doda większą chwałę dzięki sprawiedliwości i łasce drugiego Adama.

Utrapienia trwają nie dłużej niż dzieło, dla którego zostały zesłane. Gdy król uznał, że Bóg panuje również nad nim, lekcja została zakończona. Wszystkie opisy Bożego działania w naszym życiu powinny kończyć się oddaniem Mu chwały.

Gdy Nebukadnesar odzyskał swoje królestwo, zanim powrócił do królewskich obowiązków, chwalił, czcił i wysławiał Króla nieba (Księga Daniela 4:37). Przypomina nam to, dlaczego Bóg obdarza nas rozumem i pomyślnością: abyśmy mogli Go chwalić i mieli ku temu dobry powód. Niedługo potem Nebukadnesar umarł, a jego panowanie dobiegło końca.

Abydenos, cytowany przez Euzebiusza w dziele „Przygotowanie ewangeliczne” (1.9), podaje za tradycją chaldejską, że na łożu śmierci Nebukadnesar przepowiedział zdobycie Babilonu przez Cyrusa. Nie wiemy, czy pozostał w tym pokornym i pobożnym stanie ducha. Nic też nie wskazuje na to, że było inaczej. Jeśli tak było, to miłosierdzia dostąpił nawet człowiek tak pyszny, bluźniący i prześladujący innych. Nie był ostatnim, który go doświadczył.

Jeśli chcemy mieć nadzieję, że tak właśnie było, powinniśmy zdumiewać się nad darmową łaską Boga, na którą nie można sobie zasłużyć. Nebukadnesar na pewien czas stracił rozum, aby ocalić swoją duszę na wieki.