Księga Daniela 4:19 – znaczenie i zastosowanie

Znaczenie snu Nebukadnesara jest tu jasne. Gdy Daniel odnosi sen do króla i wyjaśnia, że to on jest drzewem, niewiele pozostaje do dodania. Przesłanie sprowadza się do słów: „Ty jesteś tym człowiekiem”. Król zostaje osądzony na podstawie własnych słów, a jego sprawa sama wydała już na niego wyrok.

Wszystko było tak jasne, że Daniel przez pewien czas stał osłupiały (Księga Daniela 4:19). Ogarnął go lęk przed tak wielkim sądem, który miał spaść na tak potężnego króla. Był przytłoczony wielkością Bożego panowania. Niepokoiło go również to, że musi przekazać królowi tak ciężką wiadomość, choć ten okazywał mu wiele życzliwości. Wolałby usłyszeć takie ostrzeżenie z ust kogoś innego. Nie pragnął nadejścia tego nieszczęsnego dnia, lecz wzdrygał się na samą myśl o nim, a ta myśl ciążyła mu na sercu. O ludziach, którzy patrzą na upadek grzesznika, mówi się, że są oszołomieni jego losem. Podobny lęk ogarnia tych, którzy widzą, co nadchodzi, jak Daniela w tej sytuacji (Księga Hioba 18:20).

Wyjaśnienie rozpoczyna się od pełnych szacunku słów Daniela skierowanych do króla. Król widział, że Daniel stoi przed nim osłupiały, i uznał, że boi się mówić otwarcie. Zachęcił go więc, by sen i jego znaczenie go nie trwożyły. Być może mówił to szczerze, bo naprawdę chciał poznać prawdę. Kto szuka Bożego przesłania, musi być gotowy usłyszeć je takim, jakie jest, niezależnie od tego, czy niesie wsparcie, czy ostrzeżenie. Powinien też pozwolić sługom Boga mówić otwarcie.

Możliwe jednak, że król powiedział to lekkomyślnie i wcale nie przejmował się ostrzeżeniem. Późniejsze wydarzenia skłaniają nas do myśli, że mógł właśnie tak rozumieć swoje słowa: „Nie martw się, bo ja też nie zamierzam się tym przejmować”. Niezależnie od tego, czy król troszczył się o siebie, Daniel troszczył się o niego. W jego słowach pobrzmiewa więc myśl: niech sen spełni się na tych, którzy cię nienawidzą, a nie na tobie. Nebukadnesar był bałwochwalcą, prześladowcą i ciemiężycielem ludu Bożego, ale w tamtym czasie nadal był królem Daniela. Dlatego nawet gdy Daniel miał zapowiedzieć mu nieszczęśliwą przyszłość, nie życzył mu zła.

Samo wyjaśnienie w dużej mierze powtarza sen i odnosi go do króla. Daniel mówi, że kwitnące drzewo, które król widział, to on sam (Księga Daniela 4:20–22). Król zapewne ucieszyłby się z takiej wiadomości, podobnie jak kiedyś ucieszyły go słowa, że jest głową ze złota, gdyby nie to, co nastąpiło później. Daniel ukazuje mu jego obecną wielkość za pomocą obrazu ze snu. Jego potęga była rozległa, a jego panowanie sięgało tak daleko, jak tylko mogła sięgać ludzka władza (Księga Daniela 2:37–38).

Potem Daniel wyjaśnia wyrok dotyczący drzewa: to postanowienie Najwyższego przeciwko królowi (Księga Daniela 4:23–24). Król nie tylko utraci tron, lecz także zostanie wypędzony spośród ludzi. Straci rozum i otrzyma umysł zwierzęcia, dlatego będzie żył wśród polnych zwierząt. Będzie jadł trawę jak woły, nocował pod gołym niebem i moknął od rosy z nieba. Potrwa to siedem okresów, czyli siedem lat. Potem król pozna, że Najwyższy panuje nad królestwem ludzi. Gdy nauczy się tej prawdy i ją uzna, odzyska swoje królestwo (Księga Daniela 4:26).

W tym miejscu Niebo oznacza Boga, którego tron znajduje się w niebie (Księga Psalmów 103:19), skąd spogląda na wszystkich ludzi (Księga Psalmów 33:13). Niebo należy do Pana, a wpływ widzialnego nieba na ziemię daje nam jedynie słabe wyobrażenie o tym, jak Bóg rządzi światem poniżej. Mówi się nawet o grzechu przeciwko Niebu (Ewangelia Łukasza 15:18). Możemy mieć nadzieję, że będziemy cieszyć się własnym miejscem i władzą oraz właściwie z nich korzystać wobec innych tylko wtedy, gdy dobrowolnie uznamy prawo Boga do panowania nad nami i nad wszystkim, co posiadamy.

Daniel kończy swoją wypowiedź pobożnym ostrzeżeniem (Księga Daniela 4:27). Niezależnie od tego, czy Nebukadnesar wydawał się zaniepokojony, czy obojętny, była to właściwa chwila, by udzielić mu rady. Jeśli był obojętny, rada powinna go obudzić. Jeśli był zaniepokojony, mogła go pocieszyć. Daniel wiedział, że sen i jego znaczenie mogą jeszcze być ostrzeżeniem, na które da się odpowiedzieć i w ten sposób odwrócić zapowiedziany sąd, jak później stało się w przypadku Niniwy.

Daniel udziela rady łagodnie i z szacunkiem: prosi króla, by przyjął ją życzliwie. Zależy mu, by król zrozumiał, że mówi z miłością i w dobrej wierze, a nie opacznie odczytał jego intencje. Grzeszników trzeba z troską i szacunkiem zachęcać do tego, co służy ich dobru. Apostoł również prosi, by cierpliwie przyjmować takie nauczanie (List do Hebrajczyków 13:22). To dobry początek, gdy ktoś przynajmniej życzliwie przyjmuje mądrą radę albo cierpliwie jej wysłuchuje.

Daniel nie radzi królowi, by szukał lekarstwa na niepokój umysłu, lecz by porzucił grzech, w którym trwa, i odmienił swoje postępowanie. Krzywdził własny lud i niesprawiedliwie traktował sojuszników. Musiał więc zaprzestać tych działań, postępować sprawiedliwie, oddawać każdemu to, co mu się należy, naprawiać wyrządzone krzywdy i przestać wykorzystywać władzę do tłumienia sprawiedliwości. Okrutnie traktował ubogich, zwłaszcza ubogich spośród ludu Bożego i ubogich Żydów. Musiał zatem porzucić ten grzech, okazując miłosierdzie, współczucie uciśnionym, uwalniając jeńców albo przynajmniej łagodząc ich niewolę. Pokuta wymaga nie tylko zaprzestania zła, lecz także uczenia się czynienia dobra. Nie wystarczy nikogo nie krzywdzić, trzeba też czynić dobro wszystkim.

Daniel uzasadnia tę radę nadzieją, a nie obietnicą: być może dzięki temu powodzenie króla potrwa dłużej. Nie musi to całkowicie zapobiec sądowi, ale może go odsunąć w czasie, jak stało się po pokornej reakcji Achaba (Pierwsza Księga Królewska 21:29). Nieszczęście może nadejść później albo okazać się mniej dotkliwe. Daniel nie może tego królowi zagwarantować, ale jest to możliwe. Nawet sama szansa uniknięcia doczesnego sądu wystarcza, by porzucić grzech i zmienić swoje życie. O ile bardziej powinno nas to skłaniać do zmiany, gdy stawką jest wieczna zguba. Niektórzy rozumieją to wyrażenie jako „naprawienie twojego błędu”, czyli zażegnanie sporu i przywrócenie wszystkiego do właściwego stanu.