2 Księga Samuela 18:1 – znaczenie i zastosowanie

Nie dowiadujemy się dokładnie, jak Dawid zebrał tu wojsko ani jakie posiłki do niego dołączyły. Prawdopodobnie wielu ludzi przybyło z różnych stron Izraela, przynajmniej z pobliskich pokoleń, by mu pomóc. Z czasem Dawid zdołał stawić czoła Absalomowi, tak jak przewidywał Achitofel.

I. Dawid dokonał przeglądu wojska i uporządkował je (2 Księga Samuela 18:1–2). Niewątpliwie najpierw w modlitwie powierzył Bogu swoją sprawę, bo w każdej niedoli właśnie w Nim znajdował pociechę. Potem ocenił liczebność swoich sił. Józef Flawiusz podaje, że było ich zaledwie około czterech tysięcy. Dawid podzielił wojsko na oddziały i kompanie, wyznaczył odpowiednich dowódców, a następnie rozstawił żołnierzy w zwykłym szyku: na prawym skrzydle, lewym skrzydle i w centrum. Dwa oddziały powierzył doświadczonym dowódcom, Joabowi i Abiszajowi, a trzeci — swojemu nowemu sprzymierzeńcowi, Itajowi. Dobra organizacja i mądre dowodzenie mogą niekiedy przysłużyć się wojsku równie mocno jak jego liczebność. Mądrość uczy nas jak najlepiej wykorzystywać siły, którymi dysponujemy, i wyciągać z nich jak najwięcej.

II. Przyjaciele Dawida próbowali powstrzymać go przed osobistym udziałem w bitwie. Absalom dał się zwieść fałszywym przyjaciołom, którzy pchnęli go ku niebezpieczeństwu i podsycali jego pychę zamiast pomagać mu rozsądnie oceniać sytuację. Prawdziwi przyjaciele Dawida nie pozwolili mu wyruszyć, pamiętając, co słyszeli o planie Achitofela, by zaatakować wyłącznie króla. Dawid okazał im miłość, gotów ryzykować życie u ich boku (2 Księga Samuela 18:2), a oni okazali mu miłość, nie pozwalając mu tego zrobić. Nie powinniśmy się obrażać, gdy ktoś nie zgadza się z nami dla naszego dobra, zwłaszcza jeśli próbuje nas ochronić.

Nie chcieli narażać Dawida, bo — jak mówili — był wart dziesięciu tysięcy z nich. Tak właśnie lud powinien cenić swoich władców. Dla ich bezpieczeństwa poddani powinni być gotowi narazić własne życie. Nie chcieli też dać wrogom radości z oglądania jego upadku, który ucieszyłby ich bardziej niż klęska całego wojska. Dawid wciąż mógł być użyteczny, pozostając w mieście z oddziałem rezerwowym, gotowym wysłać posiłki w razie potrzeby. Można najlepiej służyć w miejscu, które nie jest najbardziej niebezpieczne. Król przyjął ich argumenty i zmienił zdanie (2 Księga Samuela 18:4): „Zrobię to, co uznacie za najlepsze”. Upór w realizowaniu własnych planów nie jest mądrością. Powinniśmy słuchać rozsądnych argumentów także tych, którzy są od nas niżej w hierarchii, i kierować się dobrą radą, gdy jest słuszna. Niezależnie od tego, czy ludzie zdawali sobie z tego sprawę, Boża opatrzność mądrze sprawiła, że Dawida nie było na polu bitwy. Jego czułość z pewnością skłoniłaby go do oszczędzenia Absaloma, którego Bóg postanowił zgładzić.

III. Dawid wydał szczególny rozkaz dotyczący Absaloma (2 Księga Samuela 18:5). Józef Flawiusz podaje, że gdy wojsko ustawiło się do bitwy, Dawid dodał żołnierzom odwagi i modlił się za nich, a zarazem polecił im uważać, by nie skrzywdzili Absaloma. Oto obraz odpłacania dobrem za zło. Absalom pragnął jedynie śmierci Dawida. Dawid pragnął jedynie, by Absalom został oszczędzony. Nic nie ukazuje ich różnicy wyraźniej. Nienawiść syna do ojca nie mogła być bardziej nienaturalna niż nienawiść Absaloma. Miłość ojca do dziecka nie mogła być silniejsza niż miłość Dawida. Obaj zrobili wszystko, na co było ich stać, i pokazali, do czego zdolny jest człowiek: jak źle dziecko może potraktować najlepszego z ojców i jak łagodnie ojciec może potraktować najgorsze z dzieci. Ta historia zdaje się w pewien sposób odzwierciedlać niegodziwość ludzkości wobec Boga i miłosierdzie Boga wobec ludzi. Trudno powiedzieć, co bardziej zdumiewa.

„Obchodźcie się łagodnie z młodym Absalomem ze względu na mnie” — powiedział Dawid. Absalom był młody, pochopny i impulsywny, a Dawid miał nadzieję, że jego wiek może go usprawiedliwiać. Był jego synem, a Dawid go kochał. Jeśli żołnierze kochali Dawida, nie mogli obchodzić się z Absalomem surowo. Rozkaz ten pokazuje również, że Dawid spodziewał się zwycięstwa. Miał słuszną sprawę i dobrego Boga, więc nie wątpił, że Absalom znajdzie się w ich mocy. Prosił zatem, by oszczędzili mu życie i odłożyli karę na później.

Biskup Hall komentuje to w przejmujący sposób: „Co oznacza ta nie na miejscu miłość? To niesprawiedliwe miłosierdzie? Obchodzić się łagodnie ze zdrajcą? A ze wszystkich zdrajców właśnie z synem? A ze wszystkich synów — z Absalomem? Z tym nikczemnym ulubieńcem tak dobrego ojca? I to ze względu na Ciebie, którego koronę i życie chce odebrać? Ze względu na kogo należy go ścigać, jeśli nie ze względu na Ciebie? Czyż sama przyczyna sporu ma stać się powodem okazania miłosierdzia? Nawet w najświętszych rodzicach natura może wzbudzić szkodliwą czułość i zgubną pobłażliwość. Czyż jednak nie był to obraz nieograniczonego miłosierdzia prawdziwego Króla i Odkupiciela Izraela, który modlił się za swoich prześladowców i zabójców: «Ojcze, przebacz im»? Obchodź się z nimi łagodnie ze względu na mnie”. Gdy Bóg zsyła na swoje dzieci cierpienie, by je skorygować, Jego polecenie również brzmi: „Obchodź się z nimi łagodnie ze względu na mnie”, bo zna naszą słabość.

IV. Dawid odniósł całkowite zwycięstwo nad wojskami Absaloma. Bitwa rozegrała się w lesie Efraima (2 Księga Samuela 18:6), nazwanym tak z powodu jakiegoś pamiętnego wydarzenia związanego z Efraimitami, choć znajdował się na terytorium pokolenia Gada. Dawid postanowił stawić czoła wrogowi z dala od miasta, zanim ten dotrze do Machanaim, aby nie sprowadzić kłopotów na miasto, które życzliwie udzieliło mu schronienia. O losach wojny rozstrzygnęła bezpośrednia bitwa. Józef Flawiusz podaje, że walka była bardzo zacięta, lecz ostatecznie buntownicy ponieśli całkowitą klęskę, a dwadzieścia tysięcy z nich zginęło (2 Księga Samuela 18:7).

Słusznie ponieśli karę za zdradę wobec prawowitego króla, niechęć do tak dobrych rządów i niewdzięczność wobec tak dobrego władcy. Przekonali się też, co znaczy pójść za uzurpatorem, który zdobył ich przychylność pocałunkami i łagodnymi słowami, tylko po to, by doprowadzić ich do zguby. Gdzie podziały się nagrody, zaszczyty i złote czasy, które im obiecywał? Teraz zobaczyli, co oznacza zmawiać się przeciwko Panu i Jego pomazańcowi oraz próbować zerwać ich więzy.

Bóg pokazał na dwa sposoby, że walczy przeciwko nim. Po pierwsze, zostali pokonani przez niewielkie wojsko, niemal na pewno dużo mniej liczne niż ich własne. Po drugie, ucieczka, w której upatrywali ratunku, stała się przyczyną ich zguby. Las, w którym szukali schronienia, pochłonął więcej ofiar niż miecz. Kiedy sądzili, że są już bezpieczni przed ludźmi Dawida, i mówili sobie: „Minęło już niebezpieczeństwo śmierci”, Boża sprawiedliwość nadal ich dosięgała i nie pozwalała im ujść z życiem. Gdzie buntownicy mogą znaleźć schronienie przed Bożym wyrokiem? Doły, bagna, pnie drzew, gęste zarośla, a także — jak rozumie to parafraza chaldejska — dzikie zwierzęta leśne prawdopodobnie zabiły wielu rozproszonych i zdezorientowanych Izraelitów, oprócz dwudziestu tysięcy, którzy polegli od miecza. W ten sposób Bóg walczył za Dawida, a zarazem przeciwko niemu, bo wszyscy zabici byli jego poddanymi, a ich śmierć osłabiła jego królestwo. Rzymianie nie zezwalali na odbycie triumfu po zwycięstwie w wojnie domowej.