2 Księga Samuela 1:21 – znaczenie i zastosowanie

W tym fragmencie Dawid nie zwraca się do Saula, lecz do gór Gilboa, na których poległ król i jego syn. Życzy tym górom, aby nie było na nich ani rosy, ani deszczu, ani żyznych pól, ponieważ tam „została skalana tarcza mocarzy”. Słowa są gorzkie i pełne oburzenia, ale płyną z żałoby. Dawid nie ukrywa tego, co się stało, tylko wypowiada to głośno, i dzięki temu strata dostaje swoje miejsce. Zdanie „Nie, tarcza Saula nie była namaszczona oliwą” wprowadza ton bardziej osobisty. Dawid przypomina, że Saul był królem, a jednak jego tarcza, zwykły przedmiot wojenny, została skalana w boju. Ten kontrast boli, bo to, co wiązało się z godnością króla, zostało dotknięte przemocą i upadkiem. Dawid nie próbuje pomniejszyć straty ani szukać w niej sensu. Nazywa ją tak, jak ją widzi. To życzenie nie jest obietnicą ani wyrokiem o losie innych ludzi. Jest krzykiem serca, które jeszcze nie potrafi przejść do pocieszenia. Pieśń Dawida, zaczyna się jednak od prawdy o stracie, a nie od ucieczki od niej.

W 2 Księdze Samuela 1:21 żałoba Dawida przybiera postać poetyckiego przekleństwa: góry Gilboa mają zostać pozbawione rosy i deszczu, bo właśnie tam polegli Saul i jego wojownicy. Nie jest to ogólna nauka, że ziemia odpowiada za ludzkie zło. To obraz miejsca, które w pamięci Izraela zostało związane z klęską i śmiercią. Wzmianka o tarczy dopełnia ten obraz. Tarcza mocarza została skalana, a tarcza Saula nie była namaszczona oliwą. Oliwa mogła służyć do pielęgnacji skórzanego wyposażenia; tutaj jej brak podkreśla jednak przede wszystkim wojenną ruinę. Przedmiot, który miał osłaniać króla, nosi ślad upadku. Dawid nie opisuje bitwy jak kronikarz, lecz mówi językiem lamentu. W kontekście pieśni ważne jest także to, że Dawid opłakuje Saula, choć Saul był jego przeciwnikiem. Wspomina poległych i ich odwagę, nie rozstrzyga tu całej historii królewskich błędów. Ten werset skupia się na stracie: zwycięstwo Filistynów przynosi hańbę Izraelowi, a miejsce klęski staje się znakiem żałoby. Pamięć o zmarłym nie wymaga wymazania trudnej przeszłości; lament może nazwać wielkość straty bez twierdzenia, że zmarły był bez skazy.

Dawid w Drugiej Księdze Samuela 1:21 wypowiada życzenie, aby na górach Gilboa, miejscu śmierci Saula i Jonatana, nie było „ani rosy, ani deszczu, ani żyznych pól”. Tam bowiem „została skalana tarcza mocarzy”. Potem pada zdanie, które łatwo przeoczyć: „tarcza Saula nie była namaszczona oliwą”. Tekst nie tłumaczy, co dokładnie oznaczało to zaniedbanie dla samego wojownika, ale zestawienie tych słów pokazuje, że Dawid zauważa również rzeczy zwyczajne, a nie tylko wielkie wydarzenia. Oliwa na tarczy była czymś niewidocznym i mało efektownym, a jednak potrzebnym przed każdą walką. Dopiero w zestawieniu z klęską na Gilboa staje się obrazem tego, że zaniedbane podstawy najbardziej kosztują w chwili próby. Ten werset pokazuje, że los całej wspólnoty często zależy od rzeczy, które wydają się drobne, dopóki zabraknie ich w najważniejszym momencie.

W 2 Księdze Samuela 1:21 żałoba Dawida obejmuje nie tylko poległych, lecz także miejsce ich klęski. Góry Gilboa zostają przywołane jak świadek, a życzenie, by nie spadały na nie rosa ani deszcz, wyraża ogrom bólu. Nie jest to zwykły opis przyrody ani obietnica, że ziemia rzeczywiście ma zostać pozbawiona życia. To język pieśni, w której strata wydaje się tak wielka, że nawet krajobraz nie powinien pozostać obojętny. Szczególnie wymowna jest tarcza Saula. Zamiast lśnić od oliwy, znakiem przygotowania i pielęgnacji, jest skalana. Następne słowa pieśni przywołują krew poległych, więc obraz prowadzi ku śmierci i klęsce, nie ku zwycięskiej chwale. Dawid nie przemilcza końca Saula, choć sam ma zostać królem. Opłakuje go jako człowieka i władcę, którego życie dobiegło kresu. W tej pieśni pamięć nie usuwa bólu ani nie wygładza historii. Tarcza pozostaje przed oczami jako rzecz, która miała chronić, a stała się świadectwem straty. Żałoba Dawida nadaje miejsce temu, czego nie można już odwrócić. Ziemia Gilboa staje się częścią pamięci Izraela o poległych.