2 Księga Królewska 22:1 – znaczenie i zastosowanie

O Jozjaszu dowiadujemy się najpierw, że objął panowanie w bardzo młodym wieku, mając zaledwie osiem lat (2 Księga Królewska 22:1). Salomon mówi: „Biada ci, kraju, którego królem jest dziecko”, ale bywa też dobry król-dziecko, a Jozjasz był właśnie taki. Ponieważ był młody, nie zdążył jeszcze przyswoić sobie złego przykładu ojca i dziadka. Szybko dostrzegł ich grzechy, a Bóg dał mu łaskę, by mógł się na nich uczyć. Porównaj to z Księgą Ezechiela 18:14 i następnymi wersetami.

Po drugie, Jozjasz czynił to, co słuszne w oczach Pana (2 Księga Królewska 22:2). Widzimy tu moc wolnej łaski Boga, czyli Jego niezasłużonej przychylności. Ojciec został pominięty i pozostawiony, by zginąć w swoim grzechu, lecz syn stał się wybranym narzędziem, człowiekiem, którego Bóg użył do swoich celów. Jozjasz urodził się jako syn niegodziwego ojca, nie otrzymał pobożnego wychowania i miał wokół siebie niewiele dobrych wzorców. Zapewne wielu namawiało go, by poszedł drogą ojca, a niewielu udzielało mu mądrych rad. Mimo to łaska Boża uczyniła z niego wielkiego świętego: odcięła go od dzikiego drzewa oliwnego i wszczepiła w szlachetne drzewo oliwne (List do Rzymian 11:24). Nie ma niczego, czego ta łaska nie mogłaby dokonać. Jozjasz kroczył dobrą drogą i nie zbaczał ani w prawo, ani w lewo. Po obu stronach czyhają niebezpieczeństwa, lecz Bóg zachował go na właściwej ścieżce, tak że nie popadł ani w zabobon, ani w jawną bezbożność.

Po trzecie, Jozjasz zatroszczył się o naprawę świątyni. Stało się to w osiemnastym roku jego panowania (2 Księga Królewska 22:3; por. 2 Księga Kronik 34:8). Wcześniej zaczął szukać Pana (2 Księga Kronik 34:3), ale reforma zapewne postępowała powoli i napotykała silny opór. Być może nie mógł zrealizować swoich zamiarów, dopóki jego władza nie umocniła się dostatecznie. Lata zmarnowane w młodości powinny pobudzić nas, by z jeszcze większą gorliwością służyć Bogu, gdy dorośniemy. Skoro zaczęliśmy późno, musimy pracować usilnie.

Jozjasz posłał Szafana, pisarza królewskiego, do Chilkiasza, arcykapłana, aby uzyskać rozliczenie pieniędzy zbieranych na ten cel przez odźwiernych (2 Księga Królewska 22:4). Wygląda na to, że sposób zbierania funduszy przypominał ten, z którego wcześniej korzystał Joasz (2 Księga Królewska 12:9). Gdy ludzie dawali niewielkie kwoty, ciężar nie był odczuwalny, a ponieważ datki były dobrowolne, nikt nie narzekał. Następnie Jozjasz polecił przeznaczyć te pieniądze na naprawę świątyni (2 Księga Królewska 22:5–6). Robotnicy najwyraźniej wykonywali swoje zadanie tak rzetelnie, że nie wymagano od nich rozliczenia (2 Księga Królewska 22:7). To pochwała dla robotników, którzy zasłużyli sobie na opinię uczciwych. Nie jestem jednak pewien, czy pochwała należy się również tym, którzy ich zatrudniali, bo mimo wszystko rozsądnie byłoby prowadzić ewidencję wydatków.

Po czwarte, podczas naprawy świątyni odnaleziono księgę Prawa i przyniesiono ją królowi (2 Księga Królewska 22:8, 10). Niektórzy sądzą, że był to oryginalny rękopis pięciu ksiąg Mojżesza, spisany przez samego Mojżesza. Inni uważają, że była to stara i wiarygodna kopia. Najprawdopodobniej chodziło o księgę, którą Mojżesz polecił złożyć obok Arki w Miejscu Najświętszym (Księga Powtórzonego Prawa 31:24 i następne wersety).

Księga ta zaginęła albo przynajmniej została ukryta przed ludzkim wzrokiem. Być może przez niedbalstwo odłożono ją w niewłaściwe miejsce i zapomniano o niej, podobnie jak niektórzy wyrzucają swoje Biblie. A może bałwochwalczy królowie lub działający w ich imieniu ludzie ukryli ją, nie mogąc jej spalić, lecz licząc na to, że już nigdy nie ujrzy światła dziennego. Możliwe też, że wierni ludzie starannie ją schowali, by uchronić ją przed wrogami. Ktokolwiek ją zachował, powinniśmy dostrzec w tym działanie Bożej ręki. Jeśli był to jedyny prawdziwy egzemplarz Pięcioksięgu, czyli pierwszych pięciu ksiąg Biblii, niewiele brakowało, by zaginął na zawsze. Powinniśmy dziękować Bogu za Jego opatrzność, czyli troskliwe kierowanie wydarzeniami, dzięki której Chilkiasz znalazł księgę, choć wcale jej nie szukał (Księga Izajasza 65:1). Gdyby Pismo Święte nie pochodziło od Boga, nie przetrwałoby do dziś. Troska Boga o Biblię jest mocnym znakiem, że ma ona dla Niego wielką wartość.

Niezależnie od tego, czy był to jedyny wiarygodny egzemplarz, jego treść najwyraźniej była nowością zarówno dla króla, jak i dla arcykapłana. Gdy król usłyszał odczytywane słowa, rozdarł swoje szaty. Prawdopodobnie od dawna zaniedbywano nakaz, by król przepisał sobie egzemplarz Prawa, oraz polecenie, by co siedem lat publicznie je odczytywać (Księga Powtórzonego Prawa 17:18; Księga Powtórzonego Prawa 31:10–11). Gdy zaniedbuje się środki ustanowione po to, by podtrzymywać życie religijne, sama religia szybko podupada. Z drugiej strony, jeśli księga Prawa rzeczywiście zaginęła, trudno powiedzieć, według jakiej zasady Jozjasz czynił to, co słuszne w oczach Pana, i jak kapłani oraz lud podtrzymywali kult. Sądzę, że ludzie zadowalali się streszczeniami Prawa, czymś w rodzaju skróconych zbiorów przepisów. Kapłani mogli im je przekazywać, by uniknąć trudu przepisywania całej księgi i oszczędzić ludziom czytania jej w całości. W takich streszczeniach zapewne pomijano to, co uznano za stosowne pominąć, zwłaszcza obietnice i ostrzeżenia z Księgi Kapłańskiej 26 oraz Księgi Powtórzonego Prawa 28 i następnych rozdziałów. To właśnie te fragmenty Prawa tak poruszyły Jozjasza (2 Księga Królewska 22:13), a dla niego były nowością.

Żadne streszczenie ani wybór fragmentów Biblii, choćby nie wiem jak użyteczne, nie może przekazać ani zachować wiedzy o Bogu i Jego woli tak dobrze jak sama Biblia. Nic dziwnego, że ludzie byli tak zepsuci, skoro księga Prawa była wśród nich tak rzadko spotykana. Gdy brakuje objawienia, lud ginie. Ci, którzy chcieli prowadzić ludzi do grzechu, z pewnością chwytali się wszelkich sposobów, by odebrać im tę księgę. Kościół rzymski nie mógł utrzymać obrazów w użyciu inaczej niż przez zakazywanie Pisma Świętego.

To, że księga Prawa ujrzała światło dzienne właśnie wtedy, by pokierować reformą rozpoczętą przez Jozjasza i dodać jej siły, było wielkim znakiem Bożej przychylności oraz zapowiedzią dobra dla Jozjasza i jego ludu. To znak, że Bóg nadal okazuje miłosierdzie narodowi, gdy sprawia, że Jego Prawo jest wśród niego szanowane i daje mu środki do pogłębiania znajomości Pisma. Przekładanie Pisma Świętego na języki używane na co dzień było chlubą, siłą i radością Reformacji, która występowała przeciw papiestwu. Warto też zauważyć, że księgę Prawa odnaleziono podczas wykonywania dobrego dzieła, jakim była naprawa świątyni.

Ci, którzy postępują zgodnie z poznaną prawdą, otrzymają więcej światła. „Każdemu, kto ma, będzie dodane”. Księga Prawa była cenną nagrodą za troskę i wydatki poniesione na naprawę świątyni.

Kapłan Chilkiasz bardzo ucieszył się z tego odkrycia. Powiedział do Szafana: „Podziel się ze mną radością, bo znalazłem księgę Prawa. Znalazłem ją!” — jak ktoś, kto z wielkim zachwytem mówi: „Oto bezcenny skarb!”. Widział w niej najcenniejszy klejnot w królewskiej koronie. Chciał, by Szafan zaniósł ją królowi i odczytał mu ją na głos.

Jozjasz kroczył drogą Dawida, swojego przodka, a jeśli rzeczywiście był do niego podobny, musiał miłować księgę Prawa i przyjąć ją z radością. Miała być dla niego źródłem radości i przewodnikiem.