2 Księga Królewska 21:1 – znaczenie i zastosowanie

Poprzednie panowanie zakończyło się dla nas radosnymi myślami. Widzieliśmy Syjon w chwale, czyli w czystości i triumfie, a także króla w całym jego majestacie — Ezechiasza (Księga Izajasza 33:17). Jerozolima była spokojnym domem, bo stała się miastem sprawiedliwości (Księga Izajasza 1:26; Druga Księga Królewska 21:20). Teraz historia przybiera mroczny obrót. Piękno Jerozolimy zostaje splamione, a jej chwała, radość i cześć znikają.

Panowanie Manassesa wyraźnie kontrastuje z poprzednim i niemal niweczy jego owoce. Manasses objął władzę królewską, mając zaledwie dwanaście lat (Druga Księga Królewska 21:1). Urodził się, gdy jego ojciec miał około czterdziestu dwóch lat, trzy lata po chorobie Ezechiasza. Jeśli Ezechiasz miał starszych synów, albo już nie żyli, albo uznawano, że raczej nie obejmą tronu. Młody wiek Manassesa prawdopodobnie przyczynił się do tego, że zszedł na złą drogę, choć go nie usprawiedliwiał. Jego wnuk Jozjasz objął tron jeszcze młodszy, a jednak dobrze sprawował rządy.

Młody Manasses chełpił się godnością królewską i ulegał pokusie własnej potęgi. Uważał się za mądrego, bo był wielki, i szczycił się tym, że burzył dzieło ojca. Młodzi władcy często popadają w pychę, a potem ściągają na siebie sąd diabła. Manasses łatwo też ulegał wpływom oszustów. Ci, którzy nienawidzili reform Ezechiasza i wciąż trzymali się dawnego bałwochwalstwa, schlebiali Manassesowi i zdobyli nad nim władzę. Wielu ludziom zaszkodziło zbyt wczesne powierzenie im władzy.

Manasses panował pięćdziesiąt pięć lat — dłużej niż jakikolwiek inny król Judy. Było to najdłuższe panowanie, a pod wieloma względami także najgorsze. Joram panował zaledwie osiem lat, a Achaz szesnaście. Możemy mieć nadzieję, że na początku rządów Manassesa sprawy nadal toczyły się drogą wyznaczoną przez Ezechiasza, a pod koniec, po jego nawróceniu, prawdziwa religia zaczęła się odradzać. Nawet w najciemniejszym okresie Bóg zachował wierną sobie resztę. Przez część tego czasu Manasses był też więźniem w Babilonie. Należy uznać te lata za stracone, choć wliczają się do długości jego panowania, ponieważ właśnie tam się nawrócił i rozpoczął reformy.

Rządził bardzo źle. Czynił to, co złe w oczach Pana, choć otrzymał dobre wychowanie i powinien był wiedzieć lepiej (Druga Księga Królewska 21:2). Wciąż dopuszczał się zła w oczach Pana, jakby celowo chciał Go rozgniewać (Druga Księga Królewska 21:6). Postępował według odrażających zwyczajów okolicznych narodów (Druga Księga Królewska 21:2) i naśladował Achaba, niegodziwego króla Izraela (Druga Księga Królewska 21:3). Nie wyciągnął wniosków ani ze zniszczenia Kanaanu, ani z upadku rodu Achaba, które nastąpiły z powodu bałwochwalstwa. Posunął się nawet dalej w złu niż narody, które Pan wcześniej usunął sprzed Izraela. Kiedy lud Boży odchodzi od Boga, często staje się gorszy od otaczających go bezbożnych.

Manasses odbudował wyżyny, które zburzył jego ojciec (Druga Księga Królewska 21:3). W ten sposób znieważył pamięć pobożnego Ezechiasza, choć wiedział, jak bardzo Bóg mu sprzyjał i jak wielkim szacunkiem darzyli go ludzie. Prawdopodobnie podzielał opinię Rabszaka, że Ezechiasz źle postąpił, burząc wyżyny (Druga Księga Królewska 18:22). Być może twierdził, że ich odbudowa przyniesie cześć Bogu i będzie służyć ludowi. W rzeczywistości jednak jeszcze głębiej pogrążał się w złu.

Ustanowił kult innych bogów: Baala i Aszery. Oddawał też cześć całemu zastępowi niebieskiemu — słońcu, księżycowi, planetom i gwiazdom (Druga Księga Królewska 21:3). Wykonywanym przez siebie wizerunkom nadawał imiona tych bóstw, po czym oddawał im pokłon i prosił je o pomoc. Budował dla nich ołtarze (Druga Księga Królewska 21:5) i składał na nich ofiary. Sprawił, że jego syn przeszedł przez ogień, oddając go Molochowi. Było to jawne lekceważenie znaku obrzezania, którym syn został oznaczony jako należący do Boga. Manasses zwracał się także do złych duchowych przewodników: uprawiał czary i szukał pomocy u osób podających się za medium oraz u osób wywołujących duchy, jak niegdyś Saul (Druga Księga Królewska 21:6). Ważną rolę odgrywali w jego otoczeniu wróżbici i zaklinacze, którzy rzekomo odczytywali przyszłość z gwiazd, chmur, ptaków lub wnętrzności zwierząt. Manasses ich słuchał, ufał im i pozwalał, by ich rady wpływały na jego plany.

Później dowiadujemy się, że przelał bardzo wiele niewinnej krwi (Druga Księga Królewska 21:16), prawdopodobnie zaspokajając własny gniew i żądzę zemsty. Niektórych mordowano potajemnie, innych zabijano pod pretekstem działania zgodnego z prawem. Wielu z nich mogło należeć do osób sprzeciwiających się bałwochwalstwu i występujących przeciw niemu, które odmawiały pokłonu Baalowi. Szczególną winą za krew proroków obciążono Jerozolimę, a Manasses zapewne zabił wielu z nich. Według żydowskiej tradycji kazał przepiłować proroka Izajasza, a wielu uważa, że do tego cierpienia nawiązuje List do Hebrajczyków 11:37.

Trzy rzeczy sprawiają, że bałwochwalstwo Manassesa było jeszcze gorsze. Po pierwsze, ustawił swoje wizerunki i ołtarze w domu Pana, na obu dziedzińcach świątyni, w tym samym miejscu, o którym Bóg powiedział Salomonowi: „Tutaj umieszczę moje imię” (Druga Księga Królewska 21:4–7). Jawnie przeciwstawił się Bogu i postawił fałszywych bogów tuż przed Jego obliczem. Zbezcześcił to, co zostało poświęcone, i w gruncie rzeczy wypędził Boga z Jego własnego domu, oddając go w ręce buntowników. Wierni, którzy przybywali do miejsca wybranego przez Boga, zastawali tam innych bogów, gotowych przyjmować ofiary. Musiało to napełniać ich smutkiem i lękiem. Bóg obiecał umieścić tam swoje imię i zachować je w tym miejscu, a Manasses robił wszystko, co mógł, by zatrzeć pamięć o tej obietnicy.

Po drugie, z wielką pogardą potraktował słowo i przymierze Boga. Bóg okazał Izraelowi łaskę, umieszczając pośród ludu swoje imię, i zamierzał zachować go w tej dobrej ziemi. Jego wymaganie było proste i słuszne: Izraelici mieli przestrzegać wszystkiego, co im nakazał (Druga Księga Królewska 21:7–8). Postępowanie Manassesa gardziło tą łaską i łamało przymierze.

W tamtym czasie Izrael pozostawał w dobrej relacji z Bogiem i miał przed sobą tak obiecującą przyszłość, jakiej mogło pragnąć każde państwo. Lud jednak nie chciał słuchać (Druga Księga Królewska 21:9). Nie chciał trzymać się blisko Boga ani przez posłuszeństwo Jego przykazaniom, ani przez zaufanie Jego obietnicom. Odrzucił jedno i drugie.

Manasses, król Judy, prowadził lud Boży do grzechu i bałwochwalstwa (Druga Księga Królewska 21:9). Przywiódł Judę do grzechu (Druga Księga Królewska 21:11), tak jak Jeroboam przywiódł do grzechu Izrael. Sam jego przykład wystarczył, by zepsuć większość bezmyślnych ludzi, którzy po prostu naśladowali króla, niezależnie od tego, czy postępował słusznie, czy nie. Każdy, kto chciał zrobić karierę, kopiował dwór królewski, a inni przyłączali się z obawy, że zrażą do siebie króla.

W ten czy inny sposób święte miasto stało się podobne do nierządnicy, a sprawcą tej przemiany był Manasses. Ci, którzy sami czynią zło, a do tego pomagają innym w nim trwać, będą musieli zdać ciężki rachunek.