2 Księga Kronik 17:1 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu Jehoszafata z trzech stron: jako człowieka mądrego, pobożnego i pożytecznego.

Był mądry. Gdy tylko objął tron, umocnił swoją pozycję wobec Izraela (Druga Księga Kronik 17:1). Achab, energiczny i wojowniczy król Izraela, sprawował władzę już od trzech lat. Juda prawdopodobnie zaczynała odczuwać swoją słabość, podczas gdy Izrael rósł w siłę i stawał się coraz większym zagrożeniem. Pierwszym zadaniem Jehoszafata było więc utrzymać pozycję Judy i powstrzymać wzrost potęgi Izraela. Udało mu się to tak dobrze i bez wojny, że Achab wkrótce zapragnął jego przyjaźni. Ostatecznie Achab okazał się groźniejszym przyjacielem, niż mógłby być wrogiem.

Jehoszafat nie umacniał się przez atakowanie Izraela ani najazdy na jego ziemie. Zajmował się jedynie ochroną własnego królestwa: ufortyfikował miasta przygraniczne i umieścił silniejsze załogi wojskowe, czyli oddziały straży, w należących do niego miastach Efraima (Druga Księga Kronik 17:2). Nie polegał na sojuszu z królem Syrii, jak czynił jego ojciec. Zamiast tego używał uczciwych i właściwych środków, którym mógł zaufać, że Bóg im pobłogosławi.

Był także dobrym człowiekiem. W tekście czytamy, że postępował drogami swojego przodka Dawida. W Piśmie Świętym drogi Dawida często służą za miarę, według której ocenia się królów (Pierwsza Księga Królewska 15:3, Pierwsza Księga Królewska 15:11; Druga Księga Królewska 14:3; Druga Księga Królewska 16:2; Druga Księga Królewska 18:3). Tutaj jednak szczególnie wyraźny jest kontrast między wcześniejszymi a późniejszymi latami życia Dawida. Zanim zgrzeszył wobec Uriasza, postępował dobrze, choć po tym upadku nigdy w pełni nie odzyskał utraconego pokoju i siły.

Jehoszafat naśladował Dawida tylko tak długo, jak Dawid naśladował Boga, i ani kroku dalej. Taka właśnie powinna być zasada naśladowania innych. Nawet Paweł powiedział: „Naśladujcie mnie, tak jak ja naśladuję Chrystusa” (Pierwszy List do Koryntian 11:1). Chodziło mu o naśladowanie go tylko wtedy, gdy sam szedł za Chrystusem. Wielu dobrych ludzi miało najlepszy okres na początku życia, a ich pierwsza miłość była najsilniejsza. Naśladując innych, wybierajmy to, co w nich najlepsze, a nie to, co najgorsze. Słowa użyte w tym miejscu mogą też oznaczać, że Jehoszafat postępował dawnymi drogami Dawida, tymi starszymi i czystszymi, zanim pojawiło się późniejsze zepsucie. Pasuje to do wezwania: „Pytajcie o dawne ścieżki” (Księga Jeremiasza 6:16).

Jehoszafat szukał Pana, Boga swojego ojca, a nie Baalów, czyli lokalnych fałszywych bóstw (Druga Księga Kronik 17:3–4). Ludy otaczające Judę miały wiele Baalów i różnych form bałwochwalstwa, lecz Jehoszafat odrzucił je wszystkie. Oddawał cześć wyłącznie Panu, modlił się tylko do Niego i tylko w Nim pokładał nadzieję. Szukanie Boga obejmuje zarówno modlitwę, jak i ufną, rozważną zależność od Niego.

Postępował też zgodnie z Bożymi przykazaniami. Oznacza to, że oddawał cześć nie tylko prawdziwemu Bogu, lecz także w sposób, który Bóg ustanowił, a nie na wzór Izraela (Druga Księga Kronik 17:4). Król Izraela mieszkał w pobliżu, a nawet był sojusznikiem Jehoszafata w sprawach państwowych, ale Jehoszafat nie naśladował go w sprawach religijnych. Trzymał się Bożych zasad.

Jego serce znajdowało upodobanie w drogach Pana. Mówiąc prościej, angażował całe serce w Boże dzieło (Druga Księga Kronik 17:6). Jego cześć dla Boga była szczera. Jego serce otwierało się coraz szerzej na to, co dobre (Księga Psalmów 119:32). Nigdy nie uważał, że zrobił już dla Boga wystarczająco dużo. Był żarliwy, pełen zapału i gorliwy w sprawach wiary. Służył Panu odważnie i z radością, a naprzód szedł z ufnością, jak Jakub po widzeniu w Betel, gdy „ruszył w dalszą drogę”, czyli nabrał nowej energii (Księga Rodzaju 29:1, przypis). Nie pozwalał, by trudności go powstrzymywały. Pokonywał przeszkody w wypełnianiu obowiązków i nie lękał się wiatrów ani chmur, które mogą zniechęcić człowieka do siewu i żniw (Księga Koheleta 11:4).

Był pożytecznym królem, a nie tylko dobrym człowiekiem. Działał dla dobra ludzi swoich czasów i zrobił wiele dobrego. Usunął fałszywy kult, w tym wyżyny i gaje, czyli miejsca wykorzystywane do bałwochwalstwa (Druga Księga Kronik 17:6). Nie oznacza to, że zlikwidował wszystkie wyżyny służące oddawaniu czci prawdziwemu Bogu, bo niektóre pozostały (Druga Księga Kronik 20:33). Usunął jedynie miejsca bałwochwalczego kultu. Nic nie wyrządziło narodowi większej szkody niż owe gaje i posągi bożków, które prorok nazywa „nauczycielami kłamstwa” (Księga Habakuka 2:18).

Jehoszafat posłał także nauczycieli prawdy. Przyjrzał się religijnej kondycji swojego ludu i dostrzegł, że ludzie na ogół nie mają wiedzy. Nie zdawali sobie sprawy, że czynią zło. Nawet w okresie ostatnich dobrych rządów niewiele zrobiono, by uczyć ich, jakie mają obowiązki. Jehoszafat zaczął więc od właściwej rzeczy. Traktował ludzi jak istoty zdolne do myślenia, a nie jak tych, których należy prowadzić na ślepo, nawet podczas reform. Chciał, by zostali dobrze pouczeni, bo właśnie tak można było pomóc im naprawić swoje postępowanie.

Do tej pracy zaangażował swoich książąt. Wysłał tych, którzy byli blisko niego, oraz tych z prowincji, aby nauczali w miastach Judy (Druga Księga Kronik 20:7). Polecił im, by podczas sądzenia ludu nie tylko korygowali to, co było niewłaściwe, lecz także uczyli, co jest lepsze, i wyjaśniali różnicę między dobrem a złem. Sędziowie i rządzący mają wielką możliwość, by uczyć ludzi obowiązków wobec Boga i wobec siebie nawzajem. Należy to do ich powołania, ponieważ Boże prawa powinny być traktowane jak prawa obowiązujące w kraju.

Lewici i kapłani wyruszyli z książętami i nauczali w Judzie, zabierając ze sobą Księgę Prawa (Druga Księga Kronik 17:8–9). Nauczanie należało do ich obowiązków (Księga Powtórzonego Prawa 33:10). Była to część pracy, za którą otrzymywali utrzymanie. Kapłani i lewici mieli niewiele innych zajęć. Mimo to wydaje się, że zaniedbali ten obowiązek, być może mówiąc sobie, że lud nie będzie ich słuchał.

Jehoszafat powiedział im w istocie: „Pójdziecie z książętami, a oni, korzystając ze swojej władzy, dopilnują, by ludzie przyszli was słuchać. Jeśli lud nie zostanie dobrze pouczony, będzie to wasza wina”. Wiele dobrego można zdziałać, gdy Mojżesz i Aaron, czyli władcy świeccy i słudzy Boga, współpracują w ten sposób. Gdy książęta korzystają ze swojej władzy, a kapłani i lewici ze znajomości Pisma Świętego, lud może poznać prawdę o Bogu i swoich obowiązkach.

Wędrujący sędziowie i nauczyciele współpracowali, szerząc błogosławione światło w miastach Judy. Tekst mówi też, że nieśli ze sobą Księgę Prawa Pana. Mieli ją po pierwsze po to, by kierowała nimi samymi, tak aby wszystko, czego nauczali, pochodziło z niej, a nie z ludzkich pomysłów. Po drugie, mieli ją, by przekonać lud, że przekazywane słowo pochodzi od Boga, a nie od ludzi. Gdy słudzy Boga wyruszają nauczać, zawsze powinni mieć przy sobie swoje Biblie.

Jehoszafat był też bardzo szczęśliwym człowiekiem, ponieważ Bóg wyraźnie mu sprzyjał i mu błogosławił. Pan był z nim (Druga Księga Kronik 17:3), a jak podaje parafraza chaldejska, wspierało go słowo Pana. Pan umocnił królestwo w jego ręku (Druga Księga Kronik 17:5). Niezachwianie stoją ci, którym towarzyszy obecność Boga. Jeśli piękno Pana, naszego Boga, spoczywa na nas, On umocni dzieło naszych rąk i utwierdzi nas w tym, co słuszne.

Jehoszafat cieszył się również miłością swojego ludu (Druga Księga Kronik 17:5). Cała Juda przynosiła mu dary, okazując wdzięczność za życzliwość, jaką im okazał, posyłając wśród nich nauczycieli. Im więcej prawdziwej wiary wśród ludzi, tym większa ich lojalność. Władza, która dobrze wypełnia swoje obowiązki, zyskuje poparcie. Ponieważ Bóg darzył przychylnością jego i jego królestwo, Jehoszafat miał wielkie bogactwo i cieszył się poważaniem. Choć wielu w to nie wierzy, z pewnością prawdą jest, że wiara i pobożność najbardziej sprzyjają zewnętrznemu powodzeniu.

Zwróćmy uwagę także na to, co stało się później: jego serce znalazło upodobanie w drogach Pana. Dla wielu ludzi bogactwo i zaszczyty stają się ciężarem i przeszkodą w podążaniu za Bogiem. Prowadzą do pychy, wygodnictwa i grzesznych przyjemności. W przypadku Jehoszafata było odwrotnie. Jego bogactwo ułatwiało mu posłuszeństwo, jak oliwa ułatwia obracanie się kół. Im większym majątkiem dysponował, tym bardziej jego serce znajdowało upodobanie w drogach Pana.