1 Księga Samuela 6:1 – znaczenie i zastosowanie

Początkowe słowa tego rozdziału mówią, jak długo Arka przebywała w niewoli. Znajdowała się na ziemi Filistynów przez siedem miesięcy. Hebrajskie wyrażenie można rozumieć także jako „na otwartym terenie Filistynów”. Niektórzy sądzą, że po tym, jak Arka trafiła do wszystkich ich miast i wszędzie okazała się źródłem plagi, w końcu wyniesiono ją na pola. Wtedy pojawiły się wielkie chmary myszy, które zniszczyły niemal dojrzałe plony i spustoszyły kraj. O tym sądzie jest mowa w 1 Księdze Samuela 6:5, choć nie wspomniano o nim w poprzednim rozdziale.

Tak czy inaczej, Bóg pokazywał im, że dokądkolwiek przeniosą Arkę, będzie ona przynosić przekleństwo, dopóki będą ją trzymać w niewoli. „Będziesz przeklęty w mieście i przeklęty na polu” (Księga Powtórzonego Prawa 28:16). Mimo to większość rozumie to wyrażenie tak, jak zwykle się je tłumaczy: „ziemia Filistynów”.

Minęło siedem miesięcy, podczas których Izrael cierpiał z powodu utraty Arki, szczególnego znaku obecności Boga. Jak pusto musiało być w przybytku bez niej. Jak opustoszałe musiało się wydawać święte miasto i jak pustynna musiała wyglądać ziemia święta. Z pewnością był to smutny czas dla wiernych pośród ludu, a szczególnie dla Samuela. Mieli jednak taką pociechę — i my również ją mamy, kiedy tracimy błogosławieństwo wspólnego nabożeństwa: gdziekolwiek znajduje się Arka, Pan jest w swojej świętej świątyni, a Jego tron jest w niebie. Przez wiarę i modlitwę wciąż możemy z ufnością do Niego przychodzić. Możemy być blisko Boga, nawet gdy Arka jest daleko.

Przez siedem miesięcy Filistyni cierpieli z powodu obecności Arki, ponieważ nie odesłali jej wcześniej. Grzesznicy często przedłużają własne cierpienia, uparcie nie chcąc porzucić grzechów. Upór faraona sprowadziłby mniej plag, gdyby wcześniej wypuścił Izraelitów. W końcu Filistyni postanawiają jednak odesłać Arkę. Nie mają innego wyjścia, bo wiedzą, że czeka ich zguba, jeśli ją zatrzymają.

W tej sprawie zasięgają rady kapłanów i wróżbitów (1 Księga Samuela 6:2). Uważano, że znają się zarówno na mądrości, jak i na oddawaniu czci, a także wiedzą, jak zadośćuczynić obrażonemu bóstwu. Izrael żył w pobliżu, a jego prawa i praktyki religijne były znane, więc Filistyni zapewne chcieli dowiedzieć się, czego wymaga Bóg Izraela. Pytają więc: „Co mamy zrobić z Arką Pana?”. Ludzie w każdym narodzie szanowali kapłanów jako tych, których usta strzegą poznania. Filistyni mieli swoich wróżbitów, a my również powinniśmy szukać mądrych wskazówek u tych, którzy wiedzą, jak stanąć przed Panem i pokłonić się Najwyższemu Bogu.

Rada, której im udzielają, jest szczegółowa i wydaje się jednomyślna. Zaskakuje, że nie podsunęli jej sami, z troski o swój kraj, zanim ich o nią zapytano. Po pierwsze, nalegają, by odesłać Arkę, i przywołują przykład faraona oraz Egipcjan (1 Księga Samuela 6:6). Niektórzy mogli chcieć zatrzymać ją jeszcze przez jakiś czas i ponownie poddać próbie, ale kapłani ich ostrzegają: „Dlaczego zatwardzacie swoje serca, tak jak zatwardzili je Egipcjanie i faraon?”. Znali historię Mojżesza i potrafili wyciągać z niej naukę. My również powinniśmy dobrze wykorzystywać sądy Boga nad zatwardziałymi grzesznikami. Są dla nas ostrzeżeniem, byśmy nie zatwardzali serc tak jak tamci ludzie. O wiele mniej kosztuje nauka na cudzym doświadczeniu niż na własnym. Skoro Egipcjanie w końcu zostali zmuszeni, by wypuścić Izraelitów, Filistyni powinni ustąpić w porę i odesłać Arkę.

Po drugie, mówią, że Arka musi wrócić wraz z ofiarą za winę (1 Księga Samuela 6:3). Niezależnie od tego, jakie były ich inne bóstwa, wiedzieli, że Bóg Izraela jest Bogiem zazdrosnym i surowo traktuje sprawę ofiar za grzech i winę składanych przez swój lud. Widząc, jak bardzo rozgniewało Go przetrzymywanie Jego Arki, doszli do wniosku, że muszą ją odesłać wraz z ofiarą za winę. Nie sądzili, by mogli wyzdrowieć na innych warunkach. Zraniona sprawiedliwość domaga się zadośćuczynienia. Rozum podpowiadał im przynajmniej tyle. Kiedy jednak próbowali ustalić, jak to zadośćuczynienie ma wyglądać, wykazali się brakiem rozsądku. Kto jednak przez świadomy grzech tłumi prawdę i oddaje się nieprawości, tak jak Filistyni uwięzili Arkę (List do Rzymian 1:18), może słusznie uznać, że pokój z Bogiem, którego obraził, jest możliwy jedynie dzięki ofierze za grzech. Wiemy zaś, że tylko jeden może zgładzić grzech.

Po trzecie, mówią, że ofiara powinna wyrażać przyznanie się do kary za grzech i zawstydzić ich przed Bogiem (1 Księga Samuela 6:5). Mają wykonać podobizny guzów, bolesnych obrzęków, którymi zostali dotknięci. W ten sposób sami utrwalą pamięć o wstydzie związanym z tą bolesną chorobą (Księga Psalmów 78:66). Mają też wykonać podobizny myszy, które spustoszyły kraj, uznając potężną moc Boga Izraela. Mógł On upokorzyć ich nawet w czasie powodzenia, posługując się stworzeniami małymi i pozornie słabymi. Podobizny mają być wykonane ze złota, najcenniejszego metalu. Ma to pokazać, że są gotowi za wszelką cenę zawrzeć pokój z Bogiem Izraela i nie uznają, że płacą za niego zbyt wiele, nawet jeśli oddadzą złoto, czyste złoto.

Złotych podobizn guzów ma być pięć, tyle, ilu jest władców Filistynów. Zapewne wszyscy zostali dotknięci chorobą i gotowi są się do tego przyznać. Zalecono również pięć złotych myszy, ale skoro plaga dotknęła cały kraj, wydaje się, że później wysłano ich więcej, stosownie do liczby miast warownych i wiejskich osad (1 Księga Samuela 6:18). Kapłani przypominają, że plaga spadła na nich wszystkich. Nikt nie może zrzucić winy na pozostałych, bo wszyscy byli winni, o czym świadczy to, że wszyscy zostali dotknięci. Pomysł złożenia ofiary za winę odpowiadał temu, co Bóg objawił w tamtym czasie, ale wykorzystanie takich przedmiotów na ofiarę było dalekie od Prawa Mojżeszowego. Prawo jasno uczy, że przebłagania za duszę dokonuje krew, a nie złoto.

Po czwarte, kapłani zachęcają Filistynów, by spodziewali się, że ta ofiara naprawdę położy kres pladze: „Zostaniecie uzdrowieni” (1 Księga Samuela 6:3). Wygląda na to, że choroba opierała się wszystkim środkom, które próbowali zastosować ich lekarze.

Mówią więc: „Odeślijcie Arkę, a wtedy będzie wiadomo, dlaczego Jego ręka nie odstąpiła od was”. Sądzili, że dzięki temu okaże się, czy ich cierpienie wynika z tego, że zatrzymali Arkę. Jeśli tak, jej zwrot powinien przynieść ulgę.

Bóg czasami skłaniał swój lud do podobnej próby, by przekonać się, czy zwrócenie się do Niego przyniesie także pomoc. „Wystawcie Mnie na próbę” — mówi Pan Zastępów (Księga Malachiasza 3:10; Księga Aggeusza 2:18, 2:19). Mimo to Filistyni wypowiadają się ostrożnie. Mówią: „Może złagodzi swoją rękę, która ciąży nad wami” (1 Księga Samuela 6:5). Zaczynali uważać, że sąd rzeczywiście pochodzi od Boga, ale nie byli pewni, czy cierpienie ustanie od razu po zwrocie Arki. Była to jednak najlepsza droga do miłosierdzia. Usuń przyczynę, a skutek prawdopodobnie ustanie.

Przygotowują też jeszcze jedną próbę, by sprawdzić, czy rzeczywiście ręka Boga Izraela ich dotknęła. Arkę trzeba umieścić na nowym wozie zaprzężonym w dwie krowy karmiące cielęta (1 Księga Samuela 6:7). Krowy nie były przyzwyczajone do ciągnięcia wozu i naturalnie chciałyby wrócić do domu. Ciągnęło je zarówno do obory, gdzie je karmiono, jak i do cieląt; nie znały też drogi do Izraela. Nikt nie miał ich prowadzić ani poganiać. Według zwykłego rozumowania powinny wrócić do swoich cieląt.

Gdyby jednak Bóg Izraela, po wszystkich dokonanych już cudach, nie uczynił jeszcze jednego i niewidzialną mocą nie skierował krów ku ziemi Izraela, a zwłaszcza ku Bet-Szemesz, Filistyni uznaliby, że ich wcześniejsze przekonanie było błędne. Powiedzieliby, że nie działała tu ręka Boga, lecz zwykły przypadek (1 Księga Samuela 6:8–9). Ci nieobrzezani Filistyni, którzy już wcześniej znieważyli Boga na różne sposoby, chcieli więc wystawić na próbę Jego moc. Czy zgodziliby się na taki test, gdyby chodziło o cześć Dagona, ich boga? Widać, jak bardzo źli ludzie pragną odrzucić myśl, że przeciw nim działa ręka Boga. Gdy przychodzi nieszczęście, chcą uznać je za przypadek. Wtedy jednak nie dostrzegają przestrogi zawartej w rózdze.