1 Księga Samuela 20:1 – znaczenie i zastosowanie

Dawid opowiada Jonatanowi, synowi Saula i swojemu bliskiemu przyjacielowi, o niebezpieczeństwie, w jakim się znalazł. Gdy Saul był unieruchomiony w proroczym uniesieniu w Naiot w Ramie, Dawid zdołał uciec na dwór i znalazł sposobność, by porozmawiać z Jonatanem. Wielką łaską dla Dawida było to, że na dworze miał przyjaciela, podczas gdy na tronie zasiadał jego wróg. Jeśli jedni nas nienawidzą i znieważają, nie powinniśmy się tym zachwiać, bo inni nas kochają i darzą szacunkiem. Bóg równoważy te przeciwieństwa, a my powinniśmy uczyć się czynić podobnie.

Jonatan był przyjacielem, który kochał w każdej sytuacji. Kochał Dawida tak samo, gdy ten przeżywał trudności, jak wtedy, gdy cieszył się uznaniem (Pierwsza Księga Samuela 18:1). Był też bratem, który przychodzi z pomocą w potrzebie (Księga Przysłów 17:17). Dawid najpierw odwołał się do Jonatana, mówiąc o swojej niewinności. Nie musiał wiele dowodzić. Poprosił tylko, by Jonatan powiedział mu, jeśli zna jakiś rzeczywisty występek Dawida wobec Saula, aby Dawid mógł się ukorzyć i prosić o przebaczenie: „Cóż uczyniłem?” (Pierwsza Księga Samuela 20:1).

Dawid próbował następnie uświadomić Jonatanowi, że niezależnie od tego, czy jest winny, Saul czyha na jego życie. Jonatan, powodowany lojalnym szacunkiem syna do ojca, bardzo nie chciał uwierzyć, że Saul mógłby dopuścić się tak niegodziwego czynu (Pierwsza Księga Samuela 20:2). Łatwiej było mu w to wątpić, bo nic nie wiedział o takim zamiarze, a Saul zazwyczaj wtajemniczał go w swoje plany. Jonatan starał się osłonić hańbę ojca, na ile było to możliwe bez sprzeniewierzania się sprawiedliwości ani Dawidowi. Miłość nie skłania do pochopnego podejrzewania zła, zwłaszcza u rodzica (Pierwszy List do Koryntian 13:5).

Dawid uroczyście zapewnił go więc o grożącym mu niebezpieczeństwie. „Na życie Pana” — powiedział — i na życie samego Jonatana: od śmierci dzielił Dawida zaledwie krok (Pierwsza Księga Samuela 20:3). Nietrudno zrozumieć, dlaczego Saul nie powiedział o tym Jonatanowi. Wiedział, że Jonatana i Dawida łączy przyjaźń, więc nie wybrałby go na wspólnika w tak haniebnym planie. Jonatan nadawał się do pomocy w tym, co słuszne i godne, ale Saul wiedział, że jest zbyt prawy, by uczestniczyć w zamordowaniu Dawida.

Jonatan z wielkoduszną przyjaźnią zaoferował Dawidowi swoją pomoc (Pierwsza Księga Samuela 20:4). Dawid nie musiał dodawać, że prosi tylko o to, co zgodne z prawem i uczciwe, bo Jonatan znał go zbyt dobrze, by podejrzewać go o coś złego. Na tym polega prawdziwa przyjaźń. Podobnie Chrystus okazuje nam miłość, zachęcając, byśmy prosili, a otrzymamy, my zaś okazujemy Mu miłość, zachowując Jego przykazania.

Dawid poprosił Jonatana jedynie, by sam się przekonał, czy Saul naprawdę zamierza go zabić, a potem mu o tym powiedział. Być może zależało mu na tym równie mocno ze względu na Jonatana co na siebie, bo sam był już przekonany. Zaproponowana przez niego próba była bardzo naturalna i miała jasno ujawnić, co Saul czuje. Przez dwa kolejne dni Saul miał zasiadać do wspólnego posiłku podczas święta nowiu, na którym składano szczególne ofiary i spożywano przygotowane z nich pokarmy. Saul został odrzucony przez Boga, a Duch Pana go opuścił, a jednak wciąż zachowywał zewnętrzne obrzędy świąt. Ludzie mogą trzymać się zewnętrznych form religijności, nawet gdy utracili jej życie.

Podczas tych świątecznych posiłków Saul zasiadał albo ze wszystkimi swoimi dziećmi, a Dawid miał miejsce pośród nich, albo ze swoimi urzędnikami, wśród których również miał miejsce. Tak czy inaczej, Dawid postanowił nie przyjść przez te dwa dni, choć normalnie nigdy nie opuszczał święta obchodzonego ku czci Boga (Pierwsza Księga Samuela 20:5). Miał pozostać nieobecny do końca święta i poczekać, aż sprawę rozstrzygnie reakcja Saula. Jeśli Saul przyjąłby jego usprawiedliwienie i nie miałby nic przeciwko jego nieobecności, Dawid uznałby to za znak, że Saul się zmienił i znów jest z nim pojednany. Gdyby jednak Saul się oburzył i rozgniewał, stałoby się jasne, że chce mu wyrządzić krzywdę. Nie mógłby naprawdę kochać Dawida, a zarazem chcieć, by był obecny z jakiegoś innego powodu niż szukanie okazji do zrobienia mu krzywdy (Pierwsza Księga Samuela 20:7).

Usprawiedliwienie, o którego przekazanie Dawid poprosił Jonatana w związku ze swoją nieobecnością, najprawdopodobniej było prawdziwe. Dawid powiedział, że jego starszy brat wezwał go do Betlejem, rodzinnego miasta, by obchodził tam święto nowiu z rodziną. Oprócz comiesięcznego zgromadzenia całego Izraela odbywała się bowiem także doroczna ofiara i uczta dla całej rodziny (Pierwsza Księga Samuela 20:6). Rodzina obchodziła dzień dziękczynienia za otrzymane błogosławieństwa i modliła się o dalszą łaskę. Pokazuje to, że Dawid pochodził z bardzo pobożnej rodziny, z domu, który sam był jak kościół.

Dawid podał też Jonatanowi mocne powody, by wyświadczył mu tę przysługę (Pierwsza Księga Samuela 20:8). Po pierwsze, zawarli przymierze przyjaźni, które zainicjował sam Jonatan. Jonatan wprowadził Dawida w przymierze przyjaźni zawarte przed Panem, które ich łączyło. Po drugie, Dawid nie prosiłby Jonatana o poparcie, gdyby nie był pewien, że jego sprawa jest słuszna. „Jeśli jest we mnie nieprawość” — powiedział. Gdyby zrobił coś złego, nie chciałby, by Jonatan był z nim związany w tym złu. Był gotów pozostać w nim sam, a nawet życzył sobie, by kara najpierw spadła na niego: „Ty sam mnie zabij”. Żaden uczciwy człowiek nie prosi przyjaciela, by dla niego postąpił nieuczciwie.