1 Księga Samuela 19:1 – znaczenie i zastosowanie

Saul i Jonatan ukazują się tu w zupełnie odmiennym świetle, każdy w swoim stosunku do Dawida.

Nie było chyba wroga tak okrutnego bez powodu jak Saul. Powiedział synowi i wszystkim swoim sługom, że chce zabić Dawida (Pierwsza Księga Samuela 19:1). Kiedy jego wcześniejsze próby pozbycia się Dawida zawiodły, zaczął otwarcie traktować go jak banitę i rozkazał wszystkim wokół siebie, by przy pierwszej sposobności go zabili, jakby wymagała tego lojalność wobec niego. Dziwne, że Saul nie wstydził się okazywać takiej nienawiści, choć nie potrafił podać jej żadnego powodu. Dziwne jest też to, że wiedząc, iż jego słudzy kochają Dawida — sam to przecież powiedział (Pierwsza Księga Samuela 18:22) — nie obawiał się, że tym krwawym rozkazem popchnie ich do buntu.

Być może nienawiść nie była jeszcze tak przebiegła jak później, a sprawiedliwość nie była jeszcze tak wypaczona, jak bywała w kolejnych czasach. W przeciwnym razie Saul mógłby oskarżyć Dawida, nasłać fałszywych świadków, by zarzucili mu zdradę, a potem kazać go stracić pod pozorem działania zgodnego z prawem, tak jak później stało się z Nabotem. Otwarta nienawiść bywa jednak mniej niebezpieczna niż ta ukryta pod pozorami. Dziwne było też, że Saul, wiedząc, jak bardzo Jonatan kocha Dawida, spodziewał się, że syn go zabije. Najwyraźniej zakładał, że skoro Jonatan jest dziedzicem tronu, musi być równie zazdrosny o Dawida jak on sam. W Bożej opatrzności właśnie ta sytuacja stała się sposobem ochrony Dawida.

Nie było chyba przyjaciela, który okazałby tak nieoczekiwaną życzliwość jak Jonatan. W potrzebie prawdziwy przyjaciel daje się poznać — i właśnie taki był Jonatan dla Dawida. Wciąż cieszył się obecnością Dawida, choć jego sława przyćmiewała własną, a teraz odważnie stanął w jego obronie, gdy wszystko obracało się przeciwko niemu.

Po pierwsze, zadbał o bezpośrednie bezpieczeństwo Dawida, ostrzegając go przed niebezpieczeństwem (Pierwsza Księga Samuela 19:2). Przekazał mu, żeby miał się na baczności i nie narażał się na niebezpieczeństwo. Jonatan nie wiedział, czy któryś ze sług nie zechce przypodobać się Saulowi albo nie będzie tak zazdrosny, by wykonać rozkaz, gdy tylko znajdzie Dawida. Dał więc Dawidowi czas, by się ukrył.

Po drugie, próbował uspokoić ojca i skłonić go do zmiany nastawienia wobec Dawida. Następnego ranka odważył się porozmawiać z Saulem o Dawidzie (Pierwsza Księga Samuela 19:3). Być może zaczekał do rana, bo Saul pił poprzedniego wieczoru i nie nadawał się do rozmowy, albo miał nadzieję, że sen złagodzi gniew ojca. Możliwe też, że po prostu wcześniej nie miał okazji z nim porozmawiać.

Jonatan wstawił się za Dawidem roztropnie i z wyczuciem. Przemawiał z łagodnością płynącą z mądrości, a zarazem okazał prawdziwą lojalność wobec przyjaciela, mówiąc o nim dobrze, choć ryzykował gniew ojca. Taka przyjaźń jest rzadka i szlachetna. Jonatan najpierw odwołał się do dobra, jakie Dawid wyświadczył ludziom, a szczególnie Saulowi. W istocie powiedział: „Na wszelkie sposoby przyniósł ci dobro” (Pierwsza Księga Samuela 19:4). Przypomniał Saulowi, jak Dawid grą na harfie przynosił mu ulgę w cierpieniu, a także jak odważnie walczył z Goliatem — dokonując czynu, który ocalił życie Saula i jego królestwo. Odwołał się nawet do pamięci samego Saula: widział to na własne oczy i cieszył się z tego. Dawid okazał się więc w ten i na inne sposoby człowiekiem, któremu sprzyjało niebo, przyjacielem Izraela i wiernym sługą Saula. To przez niego Pan dał Izraelowi wielkie zwycięstwo. Rozkazać zabić takiego człowieka oznaczało nie tylko okazać skrajną niewdzięczność, lecz także znieważyć Boga i poważnie zaszkodzić całemu narodowi.

Jonatan odwołał się również do niewinności Dawida. Gdyby Dawid dopuścił się jakiegoś przestępstwa, sprawa wyglądałaby inaczej. Nie zgrzeszył jednak przeciw Saulowi (Pierwsza Księga Samuela 19:1), a jego krew była niewinna (Pierwsza Księga Samuela 19:5). Gdyby go zabito, stałoby się to bez żadnego powodu. Jonatan miał szczególny powód, by się temu sprzeciwić, bo nic nie mogłoby bardziej obciążyć jego rodziny niż wina przelania niewinnej krwi.

Ponieważ Jonatan przemawiał roztropnie, Bóg sprawił, że jego słowa odniosły skutek. Pan złagodził serce Saula i ten wysłuchał syna. Powinniśmy być gotowi słuchać rozsądnych argumentów i przyjmować upomnienie, także od osób stojących niżej od nas. Rodzice powinni umieć przyjąć je również od własnych dzieci. Dobre słowa mogą mieć wielką moc. Na tę chwilę Saul dał się przekonać, że jego nienawiść do Dawida nie ma sensu.

Odwołał więc rozkaz zabicia Dawida i przysiągł: „Na życie Pana, nie zostanie zabity” (Pierwsza Księga Samuela 19:6). Nie wiemy, czy przysięgał z pełną powagą. Być może tak, bo sprawa była ważna i niepewna. Saul często jednak lekkomyślnie i bez szacunku posługiwał się przysięgami, co podaje w wątpliwość szczerość tej przysięgi. Ci, którzy traktują przysięgi jak żart i używają ich w błahych sprawach, mogą w rzeczywistości ich nie szanować, a kiedy im to odpowiada, posłużyć się nimi, by poprzeć kłamstwo. Niektórzy sądzą, że Saul powiedział te słowa i przysiągł tylko po to, by sprowadzić Dawida z powrotem w zasięg swojej ręki, licząc na to, że później nadarzy się okazja, by go zabić. Choć Saul był niegodziwy, trudno przypisać mu takie zamiary właśnie w tej chwili. Bardziej prawdopodobne, że mówił szczerze, ale jego przekonanie szybko osłabło, a zepsute pragnienia znów wzięły górę.

Przywrócił też Dawida na jego miejsce na dworze. Jonatan sprowadził go do Saula, a Dawid znów stanął przed królem jak wcześniej (Pierwsza Księga Samuela 19:7). Jonatan miał nadzieję, że burza minęła i że uda mu się pomóc ojcu zachować to lepsze nastawienie.