1 Księga Samuela 13:1 – znaczenie i zastosowanie

Nie wiemy, jaki grzech sprawił, że Izrael utracił obecność Boga i odczuł, jak Jego ręka zwraca się przeciwko niemu, zgodnie z ostrzeżeniem Samuela (Pierwsza Księga Samuela 12:15). Jasne jest jednak, że Izraelici oddalili się od Boga, bo inaczej On nie odwróciłby się od nich. Saul był słaby, źle prowadzony i nierozważnie zarządzał sprawami.

Pierwsze słowa tekstu hebrajskiego brzmią dosłownie: „Saul był synem jednego roku”. Zwykle rozumie się je jako określenie początku jego panowania, ale ten zwrot może też odnosić się do narodzin człowieka. Niektórzy odczytują go jako stwierdzenie, że Saul był tak łagodny i niewinny jak roczne dziecko, jak podaje parafraza chaldejska. Równie dobrze może jednak sugerować, że był dziecinny, niedoświadczony i nieprzygotowany do stojącego przed nim zadania. Późniejsze wydarzenia lepiej pasują do tego drugiego odczytania. Prawdopodobnie Saul panował już rok, a dotąd nie wydarzyło się nic godnego uwagi. Był to rok mało aktywny.

W drugim roku panowania Saul wybrał 3 000 ludzi: 2 000 pozostawił pod własnym dowództwem, a 1 000 powierzył Jonatanowi, swojemu synowi. Pozostałych odesłał do domów (Pierwsza Księga Samuela 13:2). Jeśli ci żołnierze mieli tworzyć królewską straż, było ich zbyt wielu. Jeśli mieli stanowić stałą armię do walki z Filistynami, było ich zbyt mało. Saul mógł za bardzo zaufać temu wybranemu oddziałowi i potraktować z mniejszą troską większą armię, która niedawno pokonała Ammonitów (Pierwsza Księga Samuela 11:8–11). Prawdopodobnie uraził w ten sposób wielu ludzi i później, gdy potrzebował żołnierzy, miał ich mniej. Władca, który opiera się na jednej grupie, osłabia swoje poparcie w całym narodzie.

Saul polecił też Jonatanowi zaatakować filistyńską załogę w Geba (Pierwsza Księga Samuela 13:3). Są powody, by sądzić, że mogło to naruszyć jakieś porozumienie z Filistynami i zostało przeprowadzone nieuczciwie. Takie podejrzenie nasuwa stwierdzenie, że Izraelici stali się odrażający dla Filistynów, a według biblijnego obrazu „cuchnęli” w ich oczach (Pierwsza Księga Samuela 13:4). Oznacza to, że uznano ich za ludzi podstępnych, których słowu nie można ufać. Jeśli tak było, winę ponosił nie Jonatan, który wykonał rozkaz, lecz Saul, jego król i ojciec. To on wydał rozkaz, a być może nawet zataił przed Jonatanem prawdę. Niewiele rzeczy tak bardzo zniechęca innych do Izraela, jak oszustwo i nieuczciwość ludzi noszących to zaszczytne imię. Kiedy osoby deklarujące wiarę oszukują, łamią obietnice i nadużywają zaufania, przynoszą wstyd samej religii. Izraelita, który powinien być wolny od podstępu, powinien przecież budzić zaufanie.

Dopiero po rozgniewaniu Filistynów Saul zaczął zwoływać wojsko, choć powinien był zrobić to wcześniej. Filistyni byli już gotowi najechać kraj i wymierzyć mu karę, gdy Saul kazał zadąć w trąbę w całej ziemi. Wśród ludu, który był beztroski, a być może także niezadowolony z króla, rozeszło się wezwanie: „Niech Hebrajczycy usłyszą” (Pierwsza Księga Samuela 13:3). Do Saula w Gilgal przybyli ci, którzy byli gotowi stawić się na wezwanie (Pierwsza Księga Samuela 13:4). Najpewniej wielu pozostało jednak w domach, bo nie podobała im się polityka Saula albo obawiali się potęgi Filistynów. Gdyby król wezwał ich wcześniej, prawdopodobnie odpowiedzieliby równie szybko jak wtedy, gdy wyruszył przeciw Ammonitom. Często okazuje się, że rozsądniej byłoby podjąć decyzję wcześniej.

Filistyni pojawili się wtedy z siłą znacznie bardziej przerażającą niż kiedykolwiek wcześniej, a wszystko za sprawą wyzwania, które rzucił im Saul. Prawdopodobnie pomogli im sprzymierzeńcy. Mieli 6 000 jeźdźców, co w tamtych czasach stanowiło wielką siłę, oraz 30 000 rydwanów (Pierwsza Księga Samuela 13:5). Wiele z nich mogło służyć do przewozu zaopatrzenia, a nie do walki, ale nawet wtedy ich armia była ogromna. Piechurów było jak piasku nad brzegiem morza, tak bardzo rozwścieczyło ich zniszczenie załogi. Gdyby Saul zasięgnął rady Boga, zanim sprowokował Filistynów, on i jego lud mogliby lepiej znieść kłopoty, które sami na siebie ściągnęli.

Izraelici nigdy wcześniej nie okazali takiego strachu, słabości i tchórzostwa jak wtedy. Niektórzy mogli przybyć do Saula w Gilgal, ale gdy usłyszeli, jak liczni są Filistyni, i zobaczyli ich przygotowania, opuściła ich odwaga. Niektórzy uważają, że działo się tak również dlatego, że nie było tam Samuela. Izraelici mieli kiedyś dość Samuela i domagali się króla, lecz teraz niewiele pociechy mieli ze swojego władcy, jeśli nie prowadził go Samuel. Z czasem ludzie zawsze przekonują się, że Bóg i Jego prorocy są ich najlepszymi przyjaciółmi.

Kiedy zobaczyli Filistynów gotowych do walki, a Samuel nie przybył im z pomocą, nie wiedzieli, co robić. Strach odebrał im odwagę. Niektórzy się ukryli. Zamiast stanąć w obliczu śmierci, jakby pogrzebali się żywcem w jaskiniach i zaroślach (Pierwsza Księga Samuela 13:6). Grzech sprowadza niebezpieczeństwo, a potem pozbawia człowieka odwagi. Człowiek wierny Bogu może powiedzieć: „Nie ulęknę się dziesiątek tysięcy” (Księga Psalmów 3:6), tymczasem tysiące niewiernych Izraelitów drżały przed wielkim tłumem Filistynów. Poczucie winy odbiera odwagę.

Inni uciekli za Jordan, do krainy Gilead, jak najdalej od niebezpieczeństwa i w miejsce, gdzie niedawno odnieśli zwycięstwo nad Ammonitami (Pierwsza Księga Samuela 13:7). Liczyli na bezpieczeństwo tam, gdzie wcześniej doświadczyli zwycięstwa. Ci, którzy pozostali przy Saulu, szli za nim ze strachem, spodziewając się zagłady, a odejście wielu innych jeszcze bardziej osłabiło ich ducha i siłę. Saul przynajmniej nie ustąpił, ale wydaje się, że brakowało mu odwagi, by dodać otuchy przerażonym żołnierzom i dodać im sił.